• Kazakh
  • Russian
  • English
2017 жылғы атаулы күндер тізбегі

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
Ғылыми кітапхана

 

2017 ЖЫЛҒЫ АТАУЛЫ КҮНДЕР ТІЗБЕГІ


Құрастырушылар: Г.К. Шарипова - ақпараттық-библиография бөлімінің библиографы.

Жауапты редакторы: Т.Е. Алимбекерова - М.Өтемісов атындағы БҚМУ ғылыми кітапханасының директоры

ӘОЖ   059.3
КБЖ   91


Құрастырушыдан

М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің ғылыми кітапханасының ақпараттық технология және библиография  бөлімі жыл сайын Батыс Қазақстан облысы бойынша аталып өтетін және еске алынатын атаулы күндер тізбегін екі тілде шығарып, оқырмандарға ұсынып келеді.
Әдебиеттерді насихаттауда және өлкеміздегі көрнекті окиғаларды хабарлауда көрсеткіштің алатын орны ерекше. Көрсеткіште негізінен Батыс Қазақстан өңірінен шыққан, осы өңірде еңбек етіп, өмір сүрген атақты адамдардың мерейтойлары енгізілген. Сондай-ақ түрлі мекемелер мен кәсіпорындардың, қала, аудан, ауылдарға байланысты айтулы даталар берілген.
Бірінші бөлімде Қазақстан Республикасының мемлекеттік мейрамдар тізімдері мен Қазақстан Республикасының аумағында аталып өтілетін ресми, кәсіби мейрамдармен қатар дүниежүзілік көлемде аталып өтілетін айтулы күндер, әр түрлі мамандыққа байланысты мейрамдар тізімі берілген. Көрсеткіштің екінші бөлімінде Батыс Қазақстан облысы бойынша 2017 жылы аталып өтілетін еске алынатын даталар тізімі, үшінші бөлімде айы мен күні белгісіз 2017 жылы еске алынатын күндер тізбегі көрсетіледі. Ал соңғы бөлімде облысымыздың тарихы мен мәдениетіндегі, экономикасы мен әлеуметтік өміріндегі көрнекі даталарға, қайраткерлердің мерейтойлық даталарының кейбіреулеріне қысқаша мәлімет жазылып, әдебиеттер тізімі берілген. Қысқаша мәлімет берілген даталар алғашқы бөлімде ерекше белгімен (*) көрсетілген.
Есімдердің алфавиттік тізімінен соң, күнтізбенің орыс тіліндегі нұсқасымен жалғасады
Көрсеткіш кітапханашыларға, оқытушылар мен студенттерге, мәдениет қызметкерлеріне және жалпы оқырмандарға арналған.

417000 Орал қаласы
Достық даңғылы, 162 үй
М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті
Ғылыми кітапханасы
Тел: 51-29-88

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК ЖӘНЕ ҰЛТТЫҚ МЕЙРАМДАРЫ

1-2 қаңтар        Жаңа жыл
7 қаңтар            Рождество Христово
8 наурыз           Халықаралық әйелдер күні
22 наурыз          Наурыз мейрамы
1 мамыр            Қазақстан халықтарының бірлігі күні
7 мамыр            Отан қорғаушылар күні
9 мамыр             Жеңіс күні
6 шілде               Астана күні
30 тамыз            ҚР Конституциясы күні
1 желтоқсан      Тұңғыш президент күні
16 желтоқсан     Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КӘСІБИ ЖӘНЕ БАСҚА МЕРЕКЕЛЕР

1. Геологтар күні – сәуірдің алғашқы жексенбісі;
2. Ғылыми қызметкерлер күні – 12 сәуір;
3. Отан қорғаушылар күні – 7 мамыр;
4. Саяси қуғын-сүргін мен аштық құрбандарын еске алу күні - 31 мамыр
5. Химиялық өнеркәсіп қызметкерлері күні - мамырдың соңғы жексенбісі
6. Қазақстан Республикасы мемлекеттік рәміздер күні - 4 маусым
7. Экологтар күні - 5 маусым
8. Қаржы полициясы күні - 6 маусым
9. Полиция күні - 23 маусым
10. Жеңіл өнеркәсіп қызметкерлері күні -маусымның екінші жексенбісі
11. Медициналық қызметкерлер күні - маусымның екінші күні
12. Байланыс және ақпарат қызметкрелері күні - 28 маусым
13. Дипломатиялық қызмет күні - 2 шілде
14. Ұлттық қауіпсіздік орган қызметкерлері күні - 13 шілде
15. Металлургтер күні - шілденің үшінші жексенбісі
16. Көлік қызметкерлері күні - тамыздың бірінші жексенбісі
17. Құрылысшылар күні - тамыздың екінші жексенбісі
18. Спорт күні - тамыздың үшінші жексенбісі
19. Шахтер күні - тамыздың соңғы жексенбісі
20. Білім күні - 1 қыркүйек
21. Мұнай-газ кешені қызметкерлері күні - қыркүйектің бірінші жексенбісі
22. Қазақстан халқы тілдерінің күні - қыркүйектің үшінші жексенбісі
23. Атом саласы қызметкерлерінің күні - 28 қыркүйек
24. Әділет органы қызметкерлері күні - 30 қыркүйек
25. Мәдениет және өнер қызметкерлері күні - қыркүйектің соңғы жексенбісі
26. Машинажасаушылар күні - қыркүйектің соңғы жексенбісі
27. Мұғалімдер күні - қазанның алғашқы жексенбісі
28. Құтқарушылар күні - 19 қазан
29. Әлеуметтік қорғау жүйесі қызметкерлері күні - қазанның соңғы жексенбісі
30. Статистика күні - 8 қараша
31. Ұлттық валюта - теңге күні -15 қараша Қазақстан Республикасы қаржы жүйесі қызметкерлерінің төл мерекесі
32. Ауыл шаруашылық қызметкрелері күні - қарашаның үшінші жексенбісі
33. Прокуратура күні - 6 желтоқсан
34. Кеден органы қызметкерлері күні - 12 желтоқсан
35. Энергетика күні - желтоқсанның үшінші жексенбісі

ДҮНИЕЖҮЗІЛІК КӘСІБИ МЕРЕКЕЛЕР МЕН АТАЛЫП ӨТІЛЕТІН КҮНДЕР
НАУРЫЗ
1   наурыз - Дүниежүзілік азаматтық қорғаныс күні
23    наурыз - Дүниежүзілік метеорология күні
24    наурыз - Туберкулез ауруына дүниежүзілік күрес күні
27 наурыз - Халықаралық театр күні
30 наурыз - Жерді қорғау күні

СӘУІР
1  сәуір - Күлкі күні
1  сәуір - Құстар күні
2  сәуір - Халықаралық балалар кітабы күні
7  сәуір - Дүниежүзілік денсаулық күні
11    сәуір- Фашистік концлагерьлер тұтқындарын азат етудің халықаралық күні
12    сәуір - Дүниежүзілік космонавтика және авиация күні
18 сәуір - Тарихи және сәулет ескерткіштерінің халықаралық күні
23    сәуір –Дүниежүзілік кітап және авторлық құқық күні
24    сәуір - Халықаралық жастар ынтымағы күні
26 сәуір - Халықаралық санаткерлік меншік күні
29    сәуір – Халықаралық би күні
30    сәуір - Бауырлас қалалардың дүниежүзілік күні

МАМЫР
3  мамыр - Дүниежүзілік баспасөз бостандығы күні
5  мамыр - Халықаралық мүгедектер құқын қорғау күні
7  мамыр - Радио күні
7  мамыр - Отан қорғаушылар күні
7    мамыр -  Дүниежүзілік Қызыл Крест және жарты ай күні
12 мамыр - Медицина бикелерінің ынтымақ күні
15 мамыр - Халықаралық отбасы күні
17 мамыр - Халықаралық мұражайлар күні
21 мамыр - Халықаралық мәдени даму күні
31 мамыр - Саяси қуғын сүргін-құрбандарын еске алу күні

МАУСЫМ
1  маусым -  Халықаралық балаларды қорғау күні
4  маусым -  ҚР мемлекеттік рәміздерінің күні
5  маусым -  Дүниежүзілік тіршілік өрісін сақтау күні
17 маусым - Дүниежүзілік қуаңшылық және шөлейттенуге қарсы күрес күні
20 маусым - Дүниежүзілік босқындар күні
23 маусым - Халықаралық Олимпия күні
26 маусым - Нашақорлық пен наша бизнесіне қарсы халықаралық күрес күні
26 маусым - Баспасөз күні
27 маусым - Дүниежүзілік балықшылық күні
28 маусым - Баспасөз күні

ШІЛДЕ
1 шілде -    Дүниежүзілік сәулет күні
6 шілде -   Астана күні

ТАМЫЗ
6 тамыз -   Ядролық каруға тыйым салу жолындағы дүниежүзілік
күрес күні
12 тамыз - Халықаралық жастар күні
13 тамыз - Спорт күні
14 тамыз - Құрылысшылар күні

ҚЫРКҮЙЕК
1  қыркүйек - Білім күні
8  қыркүйек - Дүниежүзілік бейбітшілік күні
8  қыркүйек - Халықаралық журналистер ынтымағы күні
16 қыркүйек - Озон қабатын қорғаудың халықаралық күні
22 қыркүйек - ҚР халықтарының тілдері күні
27 қыркүйек - Дүниежүзілік туризм күні
28 қыркүйек - Дүниежүзілік теңіз күні
30 қыркүйек - Дүниежүзілік сәбилер күні

ҚАЗАН
1  қазан - Халықаралық қарттар күні
3  қазан - Халықаралық музыка күні
5  қазан - Халықаралық дәрігерлер күні
5  қазан - Мұғалімдер күні
9  қазан - Дүниежүзілік пошта күні
14 қазан - Халықаралық стандарттау күні
18 қазан - Рухани келісім күні 
22 қазан - Бүкіл дүниежүзілік ақпараттар тарату күні
24 қазан - Халықаралық БҰҰ күні

ҚАРАША
9  қараша - Дүниежүзілік сапа күні
10 қараша- Дүниежүзілік жастар күні
13 қараша - Халықаралық зағиптар күні
14 қараша - Дүниежүзілік диабетке (сусамыр) қарсы күрес күні
15 қараша - Ұлттық валюта- теңге күні
17 қараша - Халықаралық студенттер күні
19 қараша - Шылымқорлықтан бас тартудың халықаралық күні
26 қараша - Дүниежүзілік ақпарат күні

ЖЕЛТОҚСАН
1  желтоқсан - СПИД-пен дүниежүзілік күрес күні
3  желтоқсан - Халықаралық мүгедектер күні
10 желтоқсан - Адам құқықтары күні
17 желтоқсан - Демократиялық жаңару күні

2017 жылы елордамыз Астана қаласында EXPO – 2017 дүниежүзілік көрмесі өтеді.


Болашақ қуаты (Future Energy )



2017 жылы еліміз Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері:
Ту, Елтаңба және Әнұранының  25 жылдық мерейтойын атап өтеді.


Ту, Елтаңба, Әнұран – тірегіміз,
Туған ел деп соғады жүрегіміз!



2017 жылы республикадағы ең байырғы жоғары оқу орындарының бірі Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университеті 85 жылдық  мерейтойын атап өтеді.


БҚМУ – 85 жыл!


2017 ЖЫЛЫ АТАП ӨТІЛЕТІН ЖӘНЕ ЕСКЕ АЛЫНАТЫН АТАУЛЫ КҮНДЕР ТІЗБЕГІ

ҚАҢТАР


1 қаңтар            «Уральские войсковые ведомости» газетінің Орал баспасында  шыққанына 150 жыл (1867)
1 қаңтар            Суретші, Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі, БҚМУ оқытушысы Оразғалиев Қайырдың туғанына 55 жыл (1962)
1 қаңтар           «Жайық үні»- Орал қалалық апталық газетінің қазақ тілінде шыққанына 25 жыл (1992)
1 қаңтар           Қоғам қайраткері, ғалым, КСРО Педагогика ҒА-ның корреспондент мүшесі Айман Кенжәлінің туғанына 100 жыл (1917-1974) Бөрлі ауданы.
1 қаңтар           Әнші, Қазақстанның халық артисі, КСРО халық артисі, Халық Қаһарманы Роза Тәжібайқызы Бағланованың туғанына 95 жыл (1922)
3 қаңтар          Өлкетанушы, филология ғылымдарының  кандидаты, доцент Щербанов Николай Михайловичтің туғанына 75 жыл (1942)
8 қаңтар           Қазақстан Республикасының халық әртісі, домбырашы Қали Жантілеуовтың туғанына 115 жыл (1902-1993) Жаңақала ауданы (*)
9 қаңтар          Актриса, Қазақстанның Халық артисі, КСРО халық артисі, профессор Хадиша Бөкееваның туғанына 95 жыл (1917) Казталов ауданы
10 қаңтар        Белгілі күйші, Бөкейорда ауданының тумасы Өтеген Жұмашевтың туғанына 85 жыл    (1932)
10 қаңтар        Кеңес Одағының Батыры Темір Масиннің туғанына 110 жыл (1907-1947) Бөкей Орда ауданы
12 қаңтар        Көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, ғалым, Қазақстанның бірінші басшысы Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың туғанына 105 жыл (1912-1993)
17 қаңтар       Жергілікті жазушы, журналист, филология ғылымдарының кандидаты, доцент Энгельс Ғаббасов 80 жаста. (1937)  Казталов ауданы (*)
26 қаңтар      Қазақ ақыны Жұмағали Саинның туғанына 105 жыл (1912-1961)
31 қаңтар      Орал қаласындағы Қаржы –экономика  колледжінің құрылғанына 60 жыл (1957)

АҚПАН
2 ақпан           Орыс жазушысы Валериан Павлович Правдухиннің туғанына 125 жыл  (1892-1939) Орынбор губерниясы              
3 ақпан           Суретші Сәкен Ғұмаровтың туғанына 80 жыл (1937-1995)  Жаңақала ауданы
5 ақпан           Ғалым, тарих ғылымының докторы Хамит Мадановтың туғанына 90 жыл (1927-1997) Жаңақала ауданы 
9 ақпан           Азамат соғысының батыры Василий Иванович Чапаевтың туғанына 130 жыл (1887-1919)
12 ақпан         Жазушы Константин Александрович Фединнің туғанына 125 жыл (1892)
15 ақпан         Түркітанушы, филология ғылымдарының докторы, Қазақ КСР Ғылым Академиясының академигі Ісмет Кеңесбайұлы Кеңесбаевтың туғанына 110 жыл (1907-1995)
22 ақпан         «Надежда» Орал қалалық қоғамдық – саяси апталық газетінің шыға бастағанына 25 жыл (1992)
24 ақпан          Педагог, әдіскер, филология ғылымдарының кандидаты Айша Шәмиқызы Шәмиеваның туғанына 105 жыл (1912-1978)
25 ақпан          Ғалым, филология ғылымдарының кандидаты, Қазақстан Жоғарғы мектебінің еңбек сіңірген қызметкері Әбуханов Ғабдірахимнің туғанына 105 жыл (1912-1995)  Жәнібек ауданы
29 ақпан          Айтыс ақыны, әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері Қатимолла Бердіғалиев 65 жаста (1952) Казталов ауданы (*)

НАУРЫЗ
3 наурыз         Ақын, педагог Төлеген Айбергеновтың туғанына 80 жыл (1937-1967)
5 наурыз         Жазушы педагог Қайыр Құрақұлы Бектұрғановтың туғанына 80 жыл (1937) Ақжайық ауданы
10 наурыз        Батыс Қазақстан облысының құрылғанына 85 жыл (1932)
15 наурыз       Скрипкашы, Қазақстанның халық әртісі Марат Бисенғалиев 55 жаста (1962) (*)
22 наурыз       Қазақ әдебиетінің негізін салушы Қазақстанның Халық жазушысы, академик Ғабит Махмұтұлы Мүсіреповтың туғанына 115 жыл (1902-1985)
23 наурыз       Әдебиет зерттеуші ғалым, жазушы, профессор, Қазақстан Ұлттық Ғылым Академиясының академигі Серік Смайылұлы Қирабаевтың туғанына 90 жыл (1927)

СӘУІР
11 сәуір          «Еділ – Жайық қазақтары» қауымдастығы-қоғамдық бірлестігінің құрылғанына 20 жыл (1997)
14 сәуір           Орал қаласында алғаш типография ашылғанына 155 жыл (1862) 

МАМЫР
2 мамыр         Қазақ әншісі, қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері, КСРО халық әртісі Күләш Байсеитованың туғанына 105 жыл (1912-1957)
9 мамыр          Өлкетанушы Ақбаев Жайсаң 90 жаста (1927) Сырым ауданы
15 мамыр        Әскери ұшқыш, «Халық қаһарманы» Доспанова Хиуаз Қайырлықызының туғанына 95 жыл (1922) Орал қаласы
15 мамыр       Әдебиет зерттеушісі, қоғам қайраткері, филология ғылымдарының докторы, профессор Мүсілім Базарбаевтың туғанына 90 жыл (1927-1995)
27 мамыр       Әдебиет зерттеушісі, қоғам қайраткері, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Білім министрі (1987-1988), Мырзатай Жолдасбековтың туғанына 80 жыл (1937)

МАУСЫМ
1 маусым         Ғалым, тарих ғылымдарының докторы, профессор Бірімжаров Бақтығұл Қабдырұлының туғанына 70 жыл (1947)  Бөкей Ордасы ауданы
4 маусым         Қазақстан Республикасының мемлекеттік Туы, Елтаңбасы және Әнұранына 25 жыл (1992)  
10 маусым       Ғалым, тарих ғылымдарының кандидаты, Батыс  Қазақстан мемлекеттік университетінің Құрметті профессоры Кенжалиев Исатай Нәсекенұлының туғанына 90 жыл (1927) Казталов ауданы
15 маусым       Дирижер, Қазақстанның КСРО-ның халық артисі, пофессор Қажығалиев Шамғон Сағаддинұлының туғанына 90 жыл (1927)
16 маусым        Қоғам және мемлекет қайраткері, саяси қуғын-сүргін құрбаны Мендешев Сейтқалидің туғанына 135 жыл (1882-1937) Жаңақала ауданы
16 маусым       Алматы облысы тумасы ғалым,  педагогика ғылымдарының докторы, профессор,    М.Өтемісов атындағы БҚМУ-дың еңбек сіңірген  оқытушысы Разак Абдрахманович Абузяровтың
туғанына 85 жыл    (1932) 
18 маусым       Жазушы, аудармашы Ипмағанбетов Әнуар Нұрғалиұлының туғанына 105 жыл (1912) Теректі ауданы
20 маусым       Ақын, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі Айтқали Нәріков 75 жаста (1942) (*)

ШІЛДЕ
1 шілде             Ақын, аудармашы, педагог Бекет Өтетілеуовтің туғанына 130 жыл (1.07.1887-9.07.1941)
7 шілде             Мәншүк Мәметованың мемориалдық музей-Үйінің ашылғанына 35 жыл (1982),  Орал қаласы
9 шілде             Ақын, аудармашы, педагог Тұрмағамбет Ізтілеуұлының туғанына 135 жыл (9.07.1882-15.05.1939)
15 шілде            Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Мәметованың туғанына 95 жыл (1922-1943)
15 шілде            Филология ғылымдарының докторы, профессор Телғожа Сейдінұлы Жанұзақовтың туғанына 90 жыл (15.07.1927)
23 шілде             Ақын, журналист Закария Сисенғалиев 60 жаста (1957) (*)
25 шілде            Ғалым, тарих ғылымдарының докторы, М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің құрметті ректоры Рысбеков Тұяқбай Зейітұлының туғанына 70 жыл
(Жамбыл облысы) (*)

ТАМЫЗ

2 тамызда           Валериан Павлович Правдухиннің Оралға келгеніне 90 жыл (1927)
5 тамыз               Әскери ұшкыш, авиация генерал-майоры, екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Талғат Жақыпбекұлы Бигельдиновтың туғанына 95 жыл (5.08.1922)
15 тамыз             Филология ғылымынын докторы, профессор, қазақ әдебиетін зерттеуші, жазушы Тұрсынбек Кәкішевтың туғанына 90 жыл (15.08.1927)
15 тамыз              Жазушы Ғали Ормановтың туғанына 110 жыл (15.08.1907-5.09.1978)
19 тамыз              Ақын, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі Батырболат Айболатұлының туғанына 45 жыл (1972) Казталов ауданы, Бостандық ауылы.

ҚЫРКҮЙЕК
5 қыркүйек         Оралда музыка-этнографы, композитор  А.В. Затаевичтің қоюымен І қазақ музыкасы кешінің болғанына 90 жыл (1927)
8 қыркүйек          Бөкейорда ауданы, Орда ауылында Қазақстан Республикасының президенті Нұрсұлтан  Әбішұлы Назарбаевтың қатысуымен Жәңгір хан кесенесінің ашылғанына 25 жыл (1992)
12 қыркүйек       Алаш қозғалысының қайраткері, арнаулы  білімді алғашқы қазақ офицерлерінің бірі, этнограф, фольклоршы, аудармашы Молданияз Бекімовтың туғанына 135 жыл, Қаратөбе ауданының тумасы.
12 қыркүйек        Журналист, БҚО теледидар жүйесін құрушылардың бірі А.Г. Иночкиннің туғанына 85 жыл (1932)
14 қыркүйек        Орал өңірінде алғашқы  Әйелдер кеңесінің құрылғанына 85 жыл (1932)
16 қыркүйек         Ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Қайрат Жұмағалиевтің туғанына 80 жыл (1937-2013) Бөкей Ордасы ауданы (*)   
21 қыркүйек         Кеңес Одағының Батыры  Жүнісов Мәжиттің туғанына 100 жыл (1917-1945)  
28 қыркүйек         Жазушы, драматург, қазақ әдебиетінің классигі, әдебиетші-ғалым, абайтанушы, филология ғылымының докторы, профессор, академик Мұхтар Омарханұлы Әуезовтың туғанына 120 жыл (28.09.1897-27.06.1961)

ҚАЗАН
1 қазан                  А.С. Пушкин атындағы  Батыс Қазақстан Педагогикалық институтының ашылғанына 85 жыл (Қазіргі М.Өтемісов атындағы БҚМУ)
6 қазан                  Кеңес одағының батыры Иван Устинович Гриньконың туғанына 95 жыл   (1922-1989) ) 
7 қазан                   Филология ғылымының  докторы, профессор Мәулен Балақайұлы Балақаевтың туғанына 110 жыл (7.10.1907-18.10.1905)
7 қазан                  Педагог, жазушы, аудармашы, сыншы Әлібек Қоңыратбаевтың туғанына 110 жыл (7.10.1907-2.12.1937) (*)
9 қазан                 Қазақстан композиторлар одағының мүшесі әуесқой сазгер Донеділ Қажымов 65 жаста
10 қазан              Педагог, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасы білім және ғылым министрі (2002-2003), Шәмша Көпбайқызы Беркімбаеваның туғанына 75 жыл (10.10.1942)
15 қазан              Қызылорда педагогикалық институтының  құрылғанына 80 жыл (15.10.1937) қазіргі Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университеті 
25 қазан              Ғалым, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Тайманов Асан Дабысұлының туғанына 100 жыл (1917)

ҚАРАША
5 қараша             Спортшы, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы Жәрдемов Жұбанышқали Садырұлының туғанына 65 жыл (1952)
10 қараша           Ақын Шұғаев Исламғали Шұғайыпұлының туғанына 85 жыл (1932-2001)
20 қараша           Ақын Сағынғали Сейітовтың туғанына 100 жыл (1917) Ақжайық ауданы (*)
21 қараша          Жазушы, драматург Әнес Сарайдың туғанына 80 жыл (1937) Ресей, Астрахань облысы
24 қараша           Әуесқой композитор Хибашев Ғұбайдолланның туғанына 75 жыл (1942)
26  қараша           Қазақстанның Халық жазушысы, көрнекті қоғам қайраткері  Ғабиден Мұстафиннің туғанына 115 жыл (26.11.1902-20.01.1985)

ЖЕЛТОҚСАН
2 желтоқсан         Қазақстанға еңбегі сіңген өнер қайраткері, композитор, профессор Ғазиза Ахметқызы Жұбанованың туғанына 90 жыл (2.12.1927-13.12.1993)
3 желтоқсан         Қазақстан еңбек сіңірген мәдениет қайраткері, күйші-домбырашы Ермек  Қазиевтің туғанына 70 жыл (1947) Бөкей Ордасы ауданы
12 желтоқсан      Актриса, Қазақстанның халық артисі Жақыпова Гүлнәр Хабиқызының туғанына 60 жыл (1957) Орал қаласы
12 желтоқсан      Қазақстанның халық жазушысы, филология ғылымынын докторы, профессор, академик Зейнолла Қабдоловтың туғанына 90 жыл (12.12.1927)
12 желтоқсан       Кеңес Одағының  Батыры Андрей Яковлевич Тихоненконың туғанына 105 жыл (1912-1944)      
15 желтоқсан        Ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор, Орал педагогика институтының филология факультетінің деканы болған, қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасының доценті Тілеужанов Мәтжан Мақсымұлының туғанына 90 жыл (1927-1995) Ақтөбе облысы 
22 желтоқсан        Белгілі журналист, еңбек және соғыс ардагері Бисен Жұмағалиевтің туғанына 95 жыл (1922) Тайпақ ауданы 
28 желтоқсан        Қазақ жазушы, академик Қажым Жұмалиевтің туғанына 110 жыл (1907-1968)  (*)


АЙЫ МЕН КҮНІ БЕЛГІСІЗ 2017 ЖЫЛЫ АТАЛАТЫН КҮНДЕР

•    Батыр, XVII-XVIII ғасырлар ұласуында Батыс Қазақстан аймағын сырт жаулардан азат етуге қатысқан қолбасшылардың бірі Есет Көкіұлының туғанына 350 жыл (1667)
•    Тәуке ханның кеңесшісі, Кіші жүздің биі  Әйтеке бидің туғанына 335 жыл (1682-1766)
•    Батыр, қолбасшы Құттыбай Сатыпалдыұлының      туғанына 315 жыл (1702-1773) Шыңғырлау ауданы
•    Ғалым, географ, тарихшы Петр Иванович  Рычковтың туғанына 305 жыл, Жайық өзенін және өзен бойындағы елді мекендерді тұңғыш зерттеген.
•    19 ғасырдың бірінші жартысындағы ұлт-азаттық күрестің ұйымдастырушысы әрі көсемі Сырым Датұлының туғанына 305 жыл (1712-1802)
•    Ресейдегі  1773-75 жылдардағы шаруалар көтерілісінің басшысы Пугачев Емельян Ивановичтің туғанына 275 жыл (1742-1775) Дондағы Зиновейск станциясы
•    Батыр, әрі шешен, әнші, домбырашы, сыбызғышы, Сырым бастаған халық көтерілістеріне, И. Тайманұлы мен М. Өтемісұлы бастаған қазақ шаруаларының ұлт-азаттық қозғалыстарына қатысушы Асанбек Нұрғожаұлының туғанына 265 жыл (1752-1845) 
•    Ғылым академиясы экспедициясының ұйымдастырылғанына 250 жыл.
•    Әбілқайырдың немересі, Нұралы ханның баласы, Кіші жүздің Батыс бөлігінің алғашқы сұлтан-әкімі, 12 ата Байұлы тайпа бірлестігінің билеушісі Қаратай Нұралыұлының туғанына 245 жыл (1772) Сырым ауданы
•    Орыс жазушысы Иван Крыловтың Орал қаласында болып кеткеніне 245 жыл (1772)
•    Батыр, Исатай мен Махамбет бастаған көтеріліске қатысушы Есенаман Боранбайұлының туғанына 235 жыл (1782-ө.ж.б) Бөкей Ордасы ауданы
•    Ақын Дулат Бабатайұлының туғанына 215 жыл (1802-1874)
•    Қазақ хандығының соңғы ханы Кенесары Қасымұлының туғанына 215 жыл (1802-1847)
•    Суырып салма ақын Жұмырбай Мәмбетұлының туғанына 210 жыл (1807-1897)
•    Ақын Исатай Тайманұлы бастаған Кіші жүз қазақтарына көтерілісіне қатысушы Шернияз Жарылғасынұлының туғанына 210 жыл (1807-1867) Ақтөбе облысы
•    Наурызбай батырдың туғанына 195 жыл (1822-1847)
•    «Хан кеңесі» - билер алқасының құрылғанына 190 жыл (1827)
•    Бөкей Ордасында Жәңгір ханның бастамасымен арнайы жасақталған музей – қару-жарақ бөлімшесінің құрылғанына 190 жыл (1827)
•    Орыс зерттеушілері Э. А. Эверсман мен Г.С. Карелиннің Бөкей Ордасында болғанына 190 жыл (1827)
•    Әскери аурухана ретінде Облыстық аурухана ашылғанына 185 жыл (1832) Орал қаласы
•    Қазақ композиторы Түркеш Қалқаұлының туғанына 185 жыл (1832)
•    Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтеріліске 180 жыл (1836-1837)
•    Айтыскер, әнші-ақын Бала Ораз Өтебайұлының туғанына 180 жыл (1837-1882)
•    Қайып хан әулетінен шыққан сұлтан, зерттеуші, Ресей география қоғамының мүшесі Жантөрин Сейітхан Ахметұлының туғанына 180 жыл (1837)
•    Оқымысты, зерттеуші Базинердің Орал өңіріне келгеніне 175 жыл (1842)
•    Қазақтың атақты ақыны Базар жырау Оңдасанұлының туғанына 175 жыл (1842-1911)
•    Ақын Бөкеев Шәңгерей Сейіткерейұлының туғанына 170 жыл (1847-1920) Орда  қаласы маңы.
•    Батыс Қазақстан облысында туған ақын Шәңгерей     Бөкеевтің туғанына 170 жыл (1847)
•    Генерал-майор Айшуақов Баймағанбетовтың Кіші Жүздің Батыс бөлігіне сұлтан болғанына170 жыл (1847)
•    Бөкей хандығында – Ордада алғашқы аурухананың ашылғанына 165 жыл (1852)
•    Алғашқы шығыстанушы І, ІІ мемлекеттік Дума мүшесі, Алашорда үкіметінің мүшесі Құлманов Бақтыгерей Ахметұлының туғанына 160 жыл (1857-1919)
•    Жырау, ақын Мұқан Қожанұлының туғанына 155 жыл (1862-1937)
•    Белгілі жазушы-очеркші, этнограф, саяхатшы Сергей Васильевич Максимовтың  Оралда болғанына 155 жыл (1862)
•    Оралдағы ауа райына бақылау жүргізетін Орал училищесіне 150 жыл (1867-1869)
•    Суретші Бөкеева Зәуреш Мұхамедкерейқызының туғанына 150 жыл (1867-1956) Бөкей Ордасы ауданы
•    Орал облысы құрылғанына 150 жыл (1867)
•    Мемлекет қайраткері Әлібаев Ғұбайдолланың туғанына 145 жыл (1872-1923) Жымпиты уезі
•    Орыс жазушысы, лексикограф, этнограф Владимир Иванович Дальдің Оралда болғанына 145 жыл (1872)
•    Социалистік еңбек ері Лұқпанов Саламаттың туғанына 145 жыл (1872-1958) Жалпақтал ауданы
•    Алғашқы қазақ драматургі, мемлекет және қоғам қайраткері Меңдіханов Ишанғалидің туғанына 145 жыл (1872-1919) Бөкей Ордасы ауданы
•    «Расправа» - Кіші жүзде құрылған әкімшілік-сот билігі органының құрылғанына 140 жыл (1877)
•    Дарынды әнші, композитор Арыстанов Өтеғалидің туғанына 135 жыл (1882-1964)
•    Ағартушы – педагог, өлкетанушы, Бөкей Ордасы музейін ұйымдастырушы, Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі Тажетдинов Ахметфайыз Жүсіпұлының туғанына 135 жыл (1882-1984) Бөкей Ордасы ауданы
•    Алаш қозғалысының көрнекті қайраткері, заңгер Танашев Уәлитхан Шарфуддинұлының туғанына 130 жыл (1887-1968) Бөкей Ордасы ауданы
•    Аға шопан, Социалистік Еңбек Ері Есболаев Әубәкірдің  туғанына 130 жыл (1887) Жаңақала ауданы
•    Орал өңірінде Совет өкіметін орнату жолындағы          күрескер  Мұхаммедхафи Мұрзағалиевтың туғанына          130 жыл
•    Алаш партиясының, Батыс Алашорданың белсенді мүшесі, алғашқы арнаулы білімді қазақ аграномдарының бірі Қаратілеуов Сәлімгерейдің туғанына 130 жыл (1887-1938) Орал облысы
•    Ғалым, Қазақстанның еңбек сіңірген мұғалімі, филология ғылымдарының кандидаты, доцент, қазақ тілін оқыту әдістемесінің негізін қалаушылардың бірі, журналист Бегалиев Ғалидің туғанына 130 жыл (1887-1966) Казталов ауданы
•    Алаш қозғалысына қатысушы, оқу-ағарту ісінің қайраткері, педагог-әдістемеші, қаламгер-журналист, аудармашы Жолдыбаев Молдағалидің туғанына 130 жыл (1887-1938) Орал облысы, Лбішін уезі
•    Еңбек ұжымының жетекшісі, социалистік Еңбек Ері Сауанов Ыбырайдың туғанына 130 жыл (1887-1951) Казталов ауданы
•    Актер, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Протасов Леонид Николаевичтің туғанына 130 жыл (1887-1977)
•    Саяси қайраткер, ақын Неусыпов Филипп Марковичтің туғанына 125 жыл (1887) Тайпақ ауданы
•    Батыс Алашорда қайраткері, қазақтың алғашқы жоғары білімді экономистерінің бірі Асанов Қалдыбайдың туғанына 130 жыл (1892-1937)
•    Саяси қайраткер, ағартушы, журналист Есенбаев Халел Мұхаметханұлының туғанына 125 жыл (1892-1938) Казталов ауданы
•    Жайық өңірінде баспасөз ісін ұйымдастырушылардың бірі, Азамат соғысына қатысушы Әлжанов Батырбектің туғанына 125 жыл (1892) Орал облысы, Орал уезі
•    Белгілі қоғам қайраткері Жақыпов Серікқалидің туғанына 125 жыл (1892-1939) Ресей, Саратов облысы
•    С.Н. Никитиннің жетекшілігімен геология комитеті экспедициясының Орал жағалауларында жұмыс істегеніне 125 жыл (1892)
•    Ақын, саяси қуғын-сүргін құрбаны Әмір Арабтың туғанына 120 жыл (1897)
•    «Уралец» газетінің  Оралда жарық көргеніне 120 жыл (1897)
•    Қазақ сыбызғышысы, ұлттық халық аспаптары оркестрін құрушылардың бірі  Ысқақ Уәлиевтің туғанына 120 жыл (1902-1944)
•    Әнші, күйші Мұқатов Сабырдың туғанына 115 жыл (1907-1978) Казталов ауданы
•    Ғалым, экономика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан КСР ҒА-пың корреспондент мүшесі Шоланов Ғабдолланың туғанына 115 жыл (1907-1966) Фурманов ауданы
•    Күйші, өлкеге белгілі домбырашы Битенов Мұхиттың туғанына 105 жыл (1912-1983)
•    Орал арматура зауытының іргетасы қаланғанына 105 жыл (1912)
•    Алашорда Ұлт Кеңесі – Алаш автономиясының үкіметі құрылғанына 100 жыл (1917)
•    Оралда БККП(б) ұйымының құрылғанына 100 жыл (1917)
•    Отан соғысының батыры Григорий Чумаевтың          туғанына 100 жыл (1917)
•    Отан соғысының батыры Алексей Чурилиннің          туғанына 100 жыл (1917)
•    Күйші Шәуалиев Кәрімнің туғанына 90 жыл (1927) Қаратөбе ауданы
•    Ғалым, техника ғылымдарының докторы, профессор Берқалиев Базылбек Түменұлының туғанына 90 жыл (1927) Қаратөбе ауданы
•    Ақын, журналист Қыдыров Хамидолланың туғанына 90 жыл (1927-1989)
•    Кеңес Одағының Батыры Ахмиров Қасым Шабанұлының туғанына 85 жыл (1932-1951)
•    Батыс Қазақстан архивының «Орал облысының мемлекеттік архивы» деп атала бастағанына 85 жыл (1932)
•    Ғалым, экономика ғылымдарының кандидаты, профессор Ғұмаров Біләштің туғанына 85 жыл (1932) Атырау облысы
•    Ғалым, геология-минералдар ғылымдарының докторы, Қазақстан ҰҒА корреспондент мүшесі, Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты Ерғалиев Ғаппар Хасенұлының туғанына 85 жыл (1932) Жәнібек ауданы
•    Батыс Қазақстан облысындағы Телекоммуникациялар дирекциясының құрылғанына 85 жыл (1932) Орал қаласы
•    «Қайрат» - спорт қоғамының құрылғанына 80 жыл (1937)
•    Ғалым, экономика ғылымдарының докторы, профессор Ковель Павел Васильевичтің туғанына 80 жыл (1937) Беларусь
•    Әуесқой композитор Әбілхатин Темірбектің туғанына 75 жыл (1942) Бөкей Ордасы ауданы
•    Өлкетанушы, ақын, журналист Хасанов Қайыржанның туғанына 75 жыл (1942) Қаратөбе ауданы
•    Ғалым, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Темірғалиев Нұрланның туғанына 70 жыл (1947) Ақжайық ауданы
•    Ақын, айтыс ақыны, термеші Бисенғалиев Сәрсенғалидің туғанына 65 жыл (1952)
•    Ауыл шаруашылығын механикаландыру техникумының ашылғанына 65 жыл (1952)
•    Айтыс ақыны, ақын Бисенғалиев Сағынтайдың туғанына 60 жыл (1957) Орал қаласы
•    Облыстық санитарлық - эпидемиологиялық стансасының құрылғанына 55 жыл (1962)
•    Облыста табиғатты қорғау қоғамының құрылғанына 55 жыл (1962)
•    Кирсанов мемлекеттік қорықшасының құрылғанына 50 жыл (1967)
•    Орал қаласында «Авангард» спорт клубының құрылғанына 50 жыл (1967)
•    Орал қаласындағы «Зенит» зауыты Мәдениет сарайының ашылғанына 45 жыл (1972)
•    «Қазақстан» кинотеатрының пайдалануға берілгеніне 35 жыл (1982)
•    Белгілі заңгер, академик Салық Зимановтың «Ресей және Бөкей хандығы» атты монографиясының Алматыдағы «Ғылым» баспасынан орыс тілінде шыққанына 35 жыл (1982)
•    «Жайық сазы» - Ақжайық ауданындағы халықтық фольклорлық ансамблінің құрылғанына 30 жыл (1987)
•    «Садовое озеро» облыстық туристік базасының құрылғанына 25 жыл (1992)
•    Қазақстан Жазушылар одағының бөлімшесі, «Аққұс» БҚО Қазақ қаламгерлер қауымдастығының құрылғанына 25  жыл (1992)
•    «Альтаир» құрылыс фирмасының құрылғанына 25 жыл (1992)
•    «Қарашығанақ» мемлекеттік газ кәсіпорыны жанынан Ақсай қаласында «Мирас» мәдени орталығының ашылғанына 25 жыл (1992)

8 қаңтар
Қали Жантілеуовтың
туғанына 115 жыл (1902-1993)


Әнші, күйші, домбырашы Жантілеуов Қали 1902 жылы Орал облысы Жаңақала ауданында дүниеге келді.
Ол халық композиторы Мәмен Ерғалиұлының шәкірті. 1934 жылы Бүкіл Қазақстандық тұңғыш слетке қатысып, 1 орынды жеңіп алды. Сол жылдан қазіргі қазақстандық халық аспаптар оркестірінің домбырашы-солисі болды. 1945-1955 жылдары Алматы мемлекеттік кафедрасында, 1955-1968 жылдары Қазақ филармониясында қызмет етті.
Қали Жантілеуов халық композиторларының күй мұрасын орындаушылық дәстүрін жете меңгерген күйші. Гастрольдік сапармен ТМД елдерінің көптеген қалаларында болды.
1968 жылдан Алматы мемлекеттік консерваториясында педагогиқалық қызметпен шұғылданды. Шәкірттері: Ш.С. Қажығалиев,  Н.А.Тілендиев, Р.Б. Омаров, Ф.Ш. Мансүров, Х.Тастанов т.б.
«Құрмет белгісі » орденімен, медальдарымен марапатталған.

Әдебиеттер:
•    Ахмедьяров, Қ. Музыкант, күйші, ұстаз//Орал өңірі.-2002.-№88.-б.4
•     Аманова С., Раимбергенов А. Встреча с кюйши ( К 100-летию со дня рождения народного артиста Казахстана Кали Жантлеуова) // Приуралье.-2002.-№84.-с.3
•    Әліпқалиев, Т. Ардақтады асылын алқалы жұрты жиылып//Орал өңірі.-1992.-11 қараша
•     Баюканский Ф. Часы общения – и память на всю жизнь //Приуралье.-2002.-№81.-с.4
•    Бабалар мұрасы [Мәтін]: (Сирек орындалатын күйлер жинағы) / - Орал: [б. ж.], 2005 . - 95 б., нота. . - Обл. "Мәдени мұра" бағдарл. негізінде шығ.. - [т. ж.] . – көрсетілмеген: [б. ж.]
•    Бақтыгерейұлы Т. Күйшілік дәстүрді дамытқан //Қазақстан Заман.-2002.-10 мамыр.
•      Жаңақала ауылында өткен Қали Жантілеуовтің 100 жылдық мерейтойы [Текст]: бабалар мен жас ұрпақ сабақтастығы // Жайық үні. - 2003. - С. 25
•     Жантілеуов Қали //Қазақ өнері. Энциклопедия.-Алматы: Қазақстан даму институты, 2002.-б.215
•    Жантілеуов Қали //Алаштың ардагер азаматтары.- Почтенные люди казахской земли. К.3 ч.2 Батыс Қазақстан облысы бойынша /Құрастырған Ғ.У.Хаймулдин.-Орал: Полиграфсервис, 2000.-б.88-90
•    "Көп еді Қалекеңнің қасиеті" [Текст: күйші Қали Жантілеуовтың туғанына 100 жыл // Орал өңірі. - 2002. - С. 6
•    Қазақстан Республикасының Халық әртісі, дүлділ домбырашы                Қали Жантілеуов[Текст]: бағдарлама. - Орал : Полиграфсервис, 2002. - 5 б. - 100 тг.
•    Күйші Қали-100 [Текст] : өнертанымдық жинақ. - Алматы : Дайк-Пресс, 2002. - 184 б. - ISBN 9965-441-82-0 : 700 тг.
•    Сарбасова Г. Жизнь, посвященная домбре (100 лет со дня рождения видного казахского домбриста-кюйши, певца Кали Жантлеуова) //Приуралье.-2002.-№86.-с.4
•    Сисенгалиев З. Славный сын Джангалы ( К 100-летию Кали Жантлеуова) // Приуралье.-2002.-№85.-с.4


17 қаңтар            
Энгельс Ғаббасов
80 жаста (1937-2014)


Жазушы, филологиялық ғылым кандидаты, доцент Энгельс Ғаббасұлы 1937 жылы Батыс Қазақстан облысы, Жалпақтал ауданы, Жалпақтал ауылында дүниеге келген.
Ол Орал педагогикалық институтын, Алматы Жоғары партия мектебін, СОКП ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын бітірген сон 1957 жылы еңбек жолы басталды. Мұғалім болып, одан  соң комсомол жұмысында, 1966 жылдан бастап Орал облыстық партия комитетінде жауапты қызметте болады. 1966 жылы ҚР парламентінің депутаты болып сайланады.
Энгельс Ғаббасұлының «Қарт шопан» атты алғашқы әнгімесі 1965 жылы  «Простор журналында» жарияланды. Шығармаларын орыс тілінде жазады. Ауыл адамдарының тұрмыс-тіршілігін, өмірдегі қарама-қайшылық, туған табиғатты аялау, ескі мен жаңаның тартысы, адамгершілік, достық, ата-баба дәстүрі туралы жазылған «Азаматтық асау аты» (1969), «Жапандағы жалғыз ағаш» (1976), «Өткен жазбен осы қыста» (1979),  «Ақша қар үстіндегі жасыл жапырақ» (1982), «Кішкентай бала мен еркек» (1983), «Махаббат хикаясы» (1986),  «Ескірмейтін соқпақ жол» (1989) атты әңгімелер мен повестер жинақтары жарық корді.
Э. Ғаббасов Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері.

Әдебиеттер:
Оның шығармалары:

•        Габбасов, Э. Свободная лощадь для джигита: рассказы / Э. Габбасов, [б. м.], 1969. - 80 с.
•       Ғаббасов, Э. Ана жүрегі. Повестер.-Алматы:Жазушы, 1974.-216б.
•       Ғаббасов, Э.  Өскен ұя: Әңгімелер мен очерктер.-Алматы: Жалын, 1976.-168б.
•       Габбасов, Э. Одно дерево на всю степь: повести / Э. Габбасов, [б. м.], 1976. - 124 с.
•      Габбасов, Э.Г. Маленький мальчик и двое мужчин: повести / Э. Г. Габбасов, [б. м.], 1983. - 254 с.
•     Габбасов, Э.Г. Баллада о любви: рассказы / Э. Г. Габбасов, [б. м.], 1986. - 172 с.
•      Ғаббасов, Э. Жазушы ерлігі [Текст]: Х. Есенжановтың туғанына 80 жыл толуына / Э. Ғаббасов // Орал өңірі. - 1988. - 14 желтоқсан.
•      Ғаббасов, Э. Мейірім: Повестер ман әңгімелер.-Алматы: Жазушы, 1989.-168б.
•      Габбасов, Э.Г. Не оборвется тропа: повести / Э. Габбасов., худож. В. Ващенко., Л. Тетенко, [б. м.], 1989. - 234 с.: с илл.,
•       Габбасов, Э. В то лето и в эту зиму: повести и рассказы / Э. Габбасов, [б. м.], 1998. - 304 с.
•      Габбасов, Э.:"Не оказаться за гранью здравой мысли!" [Текст]/Э. Габбасов // Информбиржа. - 2005. - 22 сентября. - С. 20.
•     Ғаббасов, Э. Ол халық қамымен өмір сүрді [Текст]: Батыс Қазақстан облысын басқарған Шәпен Қоспанұлы Қоспанов туралы / Э. Ғаббасов // Орал өңірі. - 2006. - 8 тамыз. - Б. 2.

Ол туралы:
•    Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы, 2002 жыл.
•    Ғаббасов Энгельс //Қазақ әдебиеті. Энциклопедия.-Алматы: Білім баспа үйі, 1999.-б.185
•    Ғаббасов Энгельс //Қазақстан жазушылары: ХХ ғасыр. Анықтамалық.-Алматы: Ана тілі баспасы ЖШС, 2004.-б.94
•    Ғаббасов Энгельс //Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия.- Алматы: Арыс баспасы, 2002.-б.219
•    Жазушы Энгельс Ғаббасов 60 жаста //Қазақ әдебиеті.-1997.-28 қаңтар
•    Куликов, В.  Предсказать прошлое [Текст] : [Предсказатель погоды Энгельс Габбасов] / В. Куликов  // Экспресс К. - 2011. - 9 сент. - С. 20.
•    “ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.
•    Қазақстан жазушылары: Анықтамалық/Құрастырушы: Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса - Алматы: «Аң арыс» баспасы, 2009 жыл
•    Рябинина, А. Энгельс Габбасов: "Жизнь - это преодоление злых сил и обретение доброты" [Текст]: 70 лет со дня рождения известного писателя, эколога, общественного деятеля Энгельса Габбасова / А. Рябинина // Приуралье. - 2007. - 16 января. - С. 3.
•    Урналиев, С.   И один в поле воин [Текст]: [Энгельс Габбасов обратился с письмом на имя президента страны Нурсултана Назарбаева с просьбои закрыть полигон "Капустин Яр" ] / Урналиев С. // Надежда. - 2010. - 16 сент. - С. 12
•    Хайруллина, Г  Аким поздравил писателя [Текст]: [Писателю, общественному деятелю Энгельсу Габбасову исполнилось 75 лет] / Хайруллина Г // Приуралье. - 2012. - 19 янв. - С. 2



21 ақпан
Бөкеева Хадиша
100 жыл (1917-2011)


Актриса, Қазақстанның Халық әртісі (1957 ж.), КСРО Халық әртісі (1964 ж.), профессор (1974 ж.) Бөкеева Хадиша 1917 жылғы 21 ақпанда Батыс Қазақстан облысының Казталовка селосында дүниеге келді. Әке-шешесінен ерте айрылып, интернатта тәрбиеленді.
Алғашқы сахналық қадамын көркемөнерпаздар үйірмесінен бастады. 1932-34 жылдары Алматы медициналық институтының даярлық курсында оқып жүріп, Қазақ радиокомитетінде әнші болды. 1938 жылы Ленинградтың мемлекеттік сахна өнері техникумының (қазіргі Санкт-Петербургтың Театр, музыка және кинематография институты) қазақ студиясын бітірді. Мұнда ол атақты актерлер мен режиссерлар В.Мейерхольд, Л.Вивьен, В.Меркурьевтен тәлім-тәрбие алды. Кәсіби шығармашылық қызметі 1938 жылы Шымкент облыстық қазақ драма театрынан басталды. 1942 жылы Алматыдағы Қазақтың мем¬лекеттік академиялық драма театрына ауысып, өмірінің соңына дейін үздік-сіз қызмет етті. Х.Бөкеева – қазақ сахнасында У.Шекспирдің «Укрощение строптивого» атты спектаклінде Катарина ролін ойнаған тұңғыш актриса. Талантты актриса драмалық, трагедиялық және комедиялық рөлдерді бірдей шеберлікпен ойнады. Ол ойнаған У.Шекспирдің «Асауға тұсауында», «Ричард ІІІ-де», «Отеллода» – Катарина, Королева Маргарита, Эмилия, М.Әуезовтің «Қара қып¬шақ Қобыландысында» – Қарлыға, «Абайда» – Бас¬таушы, Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқ-тысында» – Ақтоқты, Ә.Әбішевтің «Достық пен махаббатында» – Сәуле, А.Островскийдің «Найза¬ғайында» – Катерина, Қ.Мұхамеджанов пен Ш.Айтматовтың «Көктөбедегі кездесуінде» – Айша апай, Т.Ахтановтың «Сәулесінде» – Сәуле және басқа да көптеген рөлдері орындаушылық өнердің классикалық үлгісіне енді. Әлемдік драматургия классиктері Лопе де Вега, Шиллер, Мольер, Метерлинк шығармаларындағы кейіпкерлерді сомда¬ған образдары сол кейіпкердің ішкі сезімін терең ашып көрсетуімен және шынайы бейнелеуімен ерекшеленеді. Ол көркемсөз оқудың да хас шебері болды. Х.Бөкеева 1940 жылдан бастап киноға түсе бастады. Ұлттық кино өнерінде «Райхан» (1940 ж.), «Асау Ертіс жағасында» (1959 ж.), «Тұлпар¬дың ізі» (1964 ж.) фильмдеріндегі рөлдерін ерекше атап өткен жөн. 1958 жылы Москва қаласында  өткен қазақ өнері мен әдебиетінің онкүндігіне қатысты. Хадиша Бөкеева сахнамен қатар педагогикалық қызметті белсенді ұштастыра білді. 1965 жылдан бастап ұстаздық қызмет атқарды: 1965-1978 жылдары Алматы өнер институтының театр факультетінде, 1978 жылдары театр-көркемсурет институтында дәріс берді. Бірнеше буын қазақстандық әртістерді тәрбиелеп шығарды. Белгілі актрисаның қазақ өнеріне сіңірген еңбегі ескеріліп, ол «Отан», Ленин, «Құрмет белгісі» ордендерімен және бірнеше медальдармен марапатталды.
1952 жылы «Абай» пьесасын¬дағы рөлі үшін КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты атанды.

Әдебиеттер:
Оның еңбектері:

•    Бөкеева, Х. Сахнаның сары алтыны [Текст] / интервьюируемый. Х. Бөкеева, интервьюр. Т. Алдабергенқызы // Түркістан. - 2004. - 4 наурыз
•    Бөкеева, Х. "Мен білетін Әуезов" [Текст] / Х. Бөкеева // Қазақ әдебиеті. - 2008. - 23 желтоқсан. - Б. 13.
•    Бөкеева, Х.  Ғибраты мол ғұмыр [Текст]: әнші, сахна саңлағы, Қазақстанның халық артисі Ғарифолла Құрманғалиев туралы / Х. Бөкеева // Әнімен елін тербеткен...Құраст. М.С. Құрманғалиева. - Алматы. - 2010. - Б. 187-188.
•    Хадиша Бөкеева [Текст]: Қазанама // Егемен Қазақстан. - 2011. - 2 ақпан. - Б. 8.  

Ол туралы:
•    Бейсенова, Ш. Тағлымды тағдырлар [Текст]: портрет, эссе, сұхбаттар / Ш. Бейсенова. - Алматы: Елорда, 2000. - 243 б. - Б. ц.
•    Бөкеева Хадиша [Текст]: КСРО Халық әртісі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының дауреаты, Т. Жүргенов атындағы қазақтың Ұлттық өнер академиясының профессоры // Алматы ақшамы. - 2004. - 16 қазан.
•    Есали, А.   Актриса [Текст] / Есали А. // Егемен Қазақстан. - 2007. - 11 сәуір. - С. 5      Жұмағалиев Б.  Сахна өнерінің сөнбес жұлдызы [Текст] : [КСРО халық артисі Хадиша Бөкеева туралы] / Жұмағалиев Б. // Орал өңірі. - 2011. - 19 ақпан. - С. 6
•    Жұмажан, Б. Тарлан талант [Текст]: Хадиша Бөкеева - 90 жаста / Жұмажан Бейбіт // Ел. - 2007- 12 сәуір
•    Зәкіржанқызы, С. Сахна сұлуын еске алды [Текст]: [Актриса Хадиша Бөкееваны еске алу] / Зәкіржанқызы С. // Айқын. - 2012. - 28 қаңтар. - С. 5
•    Кажушева, Р   Қазақ сахнасының пірі [Текст]: хадиша Бөкеева - 90 жаста / Кажушева Р // Жайық үні. - 2007. - С. 22
•    Қалмаханов, Ғ  Ғибраты мол ғұмыр [Текст]:
С. Латиеваның "Хадиша Бөкеева. Ғибраты мол ғұмыр" атты кітабы жарыққа шықты / Қалмаханов Ғ // Орал өңірі. - 2003. - С. 8
•        Қуатов, Б  Тума талант иесі [Текст]: КСРО халық әртісі Хадиша Бөкеева туралы бір үзік сыр / Қуатов Б // Информбиржа. - 2007. - С. 26
•    Құсанбек, Б.  Бір сәт және бүкіл ғұмыр [Текст] / Құсанбек, Бейбіт. - Алматы : Раритет, 2012. - 368 б. - ISBN 978-601-250-168-1 : 2400 тг.
•    Легенда театра и кино [Текст]: [Беседа с Народной артисткой СССР Хадишой Букеевой] // Новое поколение. - 2006. - С. 31
•    Латиева, С. Хадиша Бөкеева [Текст]: деректі повесть-эссе / Латиева, Сара. - Астана: Елорда, 2002. - 224 б. - (Ғибраты мол ғұмыр). 200 тг.
•    Латиева, С.   Хадиша мен Байғали [Текст]: өмірбаяндық эссе / Латиева, Сара. - Алматы: Ана тілі, 2012. - 240 б. - 900 тг.
•    Латиева, С. Туған жердің түтіні [Текст] / С. Латиева. - Алматы: Сораба, 2015. - 368 б. -   1034 тг
•    Мантаева, А. Симфонияға арналған актриса [Текст]: КСРО халық артисі, Мемлекеттік сыйлықтың иегері Хадиша Бөкееваның 90 жасқа толған мерейтойы / Мантаева А // Қазақ әдебиеті. - 2007. - С. 6    
Мәңгілік сұлулық, мәңгілік ғашықтық және мәңгіліктің өзі [Текст]: [Сұхбаттасқан Серғазы Г.] // Дала мен қала. - 2007. - С. 30
•    Мұратқызы, А.  Өнер падишасы - Хадиша [Текст]: [КСРО және Қазақстанның халық әртісі, КСРО мемлекеттік сыйлығының иегері, Ақ Жайықтан түлеп ұшқан талантты актриса Хадиша Бөкеева туралы] / Мұратқызы А. // Информбиржа. - 2012. - 9 ақпан. - С. 31
•    Хадиша [Текст]: сахна саңлағы. - Орал: Постмэн, 2007. - 15 б. - 750 тг.
•    Сығай, Ә. Таңғажайып театр [Текст] : эсселер / Ә. Сығай. - Алматы : Ана тілі, 2014. - 480 б. - ISBN 978-601-251-108-6 : 1250 тг.
•    Хадиша Букеева [Текст]: [некролог] // Казахст. правда. - 2011. - 2 февр. - С. 7.
•    Хадиша Бөкеева [Текст]: Қазанама // Егемен Қазақстан. - 2011. - 2 ақпан. - Б. 8.



29 ақпан                   
Қатимолла Бердіғалиев
65 жаста (1952)


Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1989), мәдиниет саласынын еңбек сіңірген қайраткері (2010)  Қатимолла Бердіғалиев 1952 жылы 29 қаңтарда Орал облысы Казталов ауданы Тереңкөл ауылында дүниеге келген. Осы аудандағы Алма Оразбаева атындағы орта мектепті 1969 жылы бітірген. 1975 жылы Орал қаласындағы Құрманғазы  атындағы музыкалық училищесінің А.Ф.Муравьев  класын  бітірген.
1977-1989 жылдары Аудандық мәдениет үйінде автоклуб меңгерушісі, үйірме жетекшісі және әдістемеші  қызметтерін атқарды. Бірнеше дүркін Бүкілодақтық, Республикалық байқаулардың лауреаты. 1985 жылы алғаш рет ақындар айтысына қатысты. 1987 жылы Ұлы Қазан төңкерісінің 70 жылдық торқалы тойына арналған Орал облыстық ақындар айтысына, Казталов ауданының бас ақыны ретінде қатысып, үлкен ақындық өнер танытты. Ол өзінің сөз саптаушылық талантымен көзге түсіп, 1987 жылы «Облыс ақыны» деген атаққа ие болды. Көптеген  халықаралық  айтыстардың  жеңімпазы. 1989 жылы Алматы қаласындағы Наурыз айтысында І орынды иеленсе, қазан айында Алматыдағы ақындар айтысында Монғолияның ақыны Мұхамедқызы Егеуханмен айтысып ІІ орынды жеңіп алды. 1990 жылы Алматы қаласындағы Наурыз айтысында ІІ орынды қанжығасына байласа, 1991 жылы Ақтөбе қаласында өткен ақындар айтысында І орынды жеңіп алып, көп кешікпей 1992 жылы Тама Есет Батырдың мерей тойындағы айтыста бас жүлдені жеңіп алды. Сол жылдың қазан айында Қызылорда облысының Қазалы ауданында өткен ақындар айтысында І орынды иеленді. 1991 жылы Қаратөбе ауданы Мұхит совхозында өткен әнші, сазгер сал Мұхиттың 150 жылдық мерей тойындағы ақындар айтысында І орынды, 1992 жылы Оралда өткен Сырым Датовтың 250 жылдық тойында да І орынды жеңіп алды.1993 жылы өткен Көкшетау қаласында Ақан Серінің 150 жылдық мерей тойындағы ақындар айтысында бас жүлдені, сол жылы Қызылорда облысының Жалағаш ауданында өткен Бұхарбай батырдың тойында тағы да бас жүлдені жеңіп алды. 1993 жылы Торғай облысында Шақшақ Жәнібектің мерей тойында бас жүлдені қанжығасына байлады. Қатимолла Бердіғалиев айтыспен қатар бірнеше дүркін жыршы, термешілердің облыстық, республикалық, халықаралық байқауларына қатысып лауреат атанды. Соның бірі 1997 жылы қазан айында Алматы қаласында өткен Мұхтар Әуезовтің 100 жасқа толу мерей тойында «Мұхтар Әуезов және ұлы дала музыкасы» атты халықаралық фестивалға қатысып лауреат атанды.
«Жүзден жүйрік» шыққандар» атты кітапшасында өмір жолдары мен айтыс өлеңдері басылып шықты. Қазіргі уақытта Ғ.ҚҰрманғалиев атындағы облыстық филармонияның әншісі, Оралдағы Құрманғазы атындағы саз колледжінде жастарға дәріс беруде.

Әдебиеттер:
Оның еңбектері:

o    Бердіғалиев Қатимолла //Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия.-Алматы: Арыс, 2002.-б.189-190
•    Бердіғалиев Қ. Мәдениет бір ұрпақтың еншісі емес //Орал өңірі.-2002.- 19 қаңтар
•    Бердіғалиев Қ. Ән мен жырдың құлагері //Орал өңірі.-2005.-12 мамыр
•    Бердіғалиев, Қ.  Айтысты мен де жек көрмеймін [Текст] / Қ. Бердіғалиев // Орал өңірі. - 2008. - 9 қазан. - Б. 4.
•    Бердіғалиев, Қ. "Бүгінгі айтыс қоғамға ештеңе беріп жатқан жоқ..." [Текст] : сұхбаттасқан Ұлдай Сариева / Қ. Бердіғалиев // Орал өңірі. - 2008. - 13 наурыз. - Б. 12.

Ол туралы:
Кітаптар:

•    Ақындар айтысы [Текст]. - Чапаев: Полиграфия, 1991. - 64 б. - 300 тг.
•    Қазақтың Хатимолласы [Текст]: көркем - әдеби туынды. - Орал : [б. и.], 2002. - 114 б. - 300 тг.
•    Қазіргі айтыс [Текст]. - Астана: Күлтегін, 2006. - ISBN 9965-642-04-4 (1 кітап). - ISBN 9965-642-05-2 (2 кітап). - ISBN 9965-642-10-9 (3 кітап) : 471 тг.

Мақалалар:
•    Әліпқали, Т. Қазақтың Хатимолласы //Еділ-Жайық.-2002.-22 ақпан
•    Жазықбай, Т Бүгінгі айтыс көлік міну сайысына айналды [Текст]: қатимолла Бердіғалиевпен сұхбат / Жазықбай Т // Орал өңірі. - 2006. - С. 28
•     Зәкіржанқызы, С. "Жайыққа кетем бір күні" [Текст] : [Белгілі әнші, термеші Қатимолла Бердіғалиев 60 жасқа толды] / Зәкіржанқызы С. // Айқын. - 2012. - 11 сәуір. - С. 5
•    Кәкімұлы, Т. Ақындық ардың ісі //Егемен Қазақстан.-2001.-16 қазан
•    Қабошқызы, Ұ.  Алпысында дара шапқан жүйрік [Текст] : [ҚР еңбек сіңірген қайраткері, айтыс ақыны, әнші Хатимолла Бердіғалиевтің жыр кеші өтті] / Қабошқызы Ұ. // Орал өңірі. - 2012. - 3 наурыз. - С. 4
•    Құсайын, Т "Ай ішіндегі соңы 9-бен аяқталатын күннің қауіпті ештеңесі жоқ..." [Текст]: айтыс ақыны, әнші-термеші, Қазақстанның Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері Қатимолла Бердіғалиев / Құсайын Т // Егемен Қазақстан. - 2008. - С. 27
•    Қонысбай Әбілев пен Қатимолла Бердіғалиевтің айтысы [Текст] // Қазіргі айтыс. – 2006
•    Қарабалина, С. Сан қырлы өнер иесі [Текст]: [Әнші, жыршы-термеші,белгілі айтыс ақыны Қатимолла Бердіғалиев туралы] / Қарабалина С. // Жайық үні. - 2011. - 5 мамыр. - С. 9
•        Қайырова, Н. 83 ән жаздырды. [Текст] : [Ғ.Құрманғалиев атындағы облыстық филармонияның әншісі Қатимолла Бердіғалиев туралы] / Қайырова Н. // Жайық үні. - 2010. - С. 28
•    Меңешев, Е.  Қатимолла [Текст] : [Әнші, жыршы-термеші, айтыс ақыны Қатимолла Бердіғалиев туралы] / Меңешев Е. // Егемен Қазақстан. - 2012. - 1 наурыз. - С. 10
•    Қарабалина, С . Сан қырлы өнер иесі [Текст] : [Қатимолла Бердіғалиев туралы ] / Қарабалина С // Орал өңірі. - 2007. - С. 26
•    Молдабекова, Б. Табынарым да,тағдырым да - ән [Текст]: [тарлан талант иесі, белгілі айтыс ақыны Қ.Бердіғалиевпен кездесу кешінің жоспары ] / Молдабекова Б. // Мектептегі кітапхана. - 2012 . - №6. - С. 18-19
•    Меңешев, Е.  Тәңірі талант сыйлаған [Текст]: [Ғ. Құрманғалиев атындағы облыстық филармония әншісі Қатимолла Жәңгірұлы туралы] / Меңешев Е. // Орал өңірі. - 2012. - 23 ақпан. - С. 15
•    Меңешов, Е. Тәңірі талант сыйлаған [Текст] : [Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері Қатимолла Бердіғалиевтің 60 жасқа толуына оарй үзік сыр] / Меңешов Е. // Ауыл айнасы. - 2012. - 13 ақпан. - С. 4
•    Шүйіншалиева, М. Мен жалпы тоғыздықтан қорықпаймын, өйткені біздің үйде тоғыздар бар.. [Текст] / М. Шүйіншалиева // . - 16 ақпан 2012. - Жайық үні. - С. 6-7.


15 наурыз
Марат Бисенғалиев
60 жаста (1962)


Скрипкашы, Қазақстанның халық артисі Бисенғалиев Марат Сәметұлы 1962 жылы Бөкейорда ауданында дүниеге келген.
Ол 1980-1983 жылдары әуелі Алматы мемлекттік консерваториясында оқып, одан кейін Москва мемлекеттік  консерваториясында оқып, 1988 жылы осы консерваторияның аспирантурасын бітірді.
Марат БисенғалиевҚазақ мемлекеттік филармониясында Қазақ музыка квартетінде, «Алтын алма» камералық оркестрі құрамында жемісті еңбек етті. 1990 жылы Ұлыбританияда тұрады. Оның репертуарынан қазақ, орыс және шетел композиторларының туындылары мол орын алды. Гастрольдік сапармен Қазақстан, Азербайжан, Өзбекстан, Ресей, Украина мемлекеттерінде, сонымен қатар шет елдерде өнер көрсетті. Марат Нью- Йорктің «Карнеги холл» және Лондонның «Уигмор холл» концерттік залында өзінің үздік орындаушылық өнерімен талғампаз тыңдаушылардың зор ілтипатына бөленді.
Марат Бисенғалиев 1986 жылы Алматы қаласында өткен Республикалық орындаушылар. 1988 жылы Лейпциг қаласындағы И.С. Бах атындағы және Сан-Себастьян қаласында өткен Н. Забалетта атындағы халықаралық конкурстардың лауреаты. Лидс қаласындағы музыкалық академиясының профессоры.

Әдебиеттер:
•    Бисенғалиев Марат [Текст] : скрипкашы, Қазақстанның халық әртісі // Алматы ақшамы. - 2003. - 4 желтоқсан.
•    Есали, А. Әлемдегі ең мықты он скрипкашының бірі [Текст] : марат Бисенғалиев / Есали А // Егемен Қазақстан. - 2004. - С. 26
•    Есали, А. Скрипка сүлейі [Текст] : марат Бисенғалиев / Есали А // Егемен Қазақстан. - 2005. - С. 28
•    Бисенғалиев мұны ескеруі тиіс [Текст] / Жазықбай Т // Орал өңірі. - 2008. - С. 31
•    Жапондық Юсуке жанарға жас үйірді [Текст] : БҚО-да халықаралық скрипкашылар байқауы өтті // Алтын Орда. - 2007. - С. 20-26
•    Жазықбай, Т.  Жаңа оркестрдің тұңғыш концерті [Текст] // Жас Қазақ. - 2007. - С. 6
•       Жұмашова, М. Жылдың тоғыз айын гастрольде өткіземін [Текст] : [Скрипкашы Марат Бисенғалиевпен сұхбат] / Жұмашова М. // Нұр Астана. - 2012. - 27 желтоқсан. - С. 8-9
•    Құттымұратұлы, Қ.  Скрипканың ащы дауысы ащы дауға ұласып барады [Текст] / Құттымұратұлы Қ // Жас Қазақ. - 2008. - С. 11
•    Қыстаубаев, Е.  "Мен не деймін, скрипкам не дейді?..." [Текст]: БҚО Мәдениет басқарамасының Марат Бисенғалиев басқаратын скрипкашылар оркестрінің қызметі туралы баспасөз брифингі / Қыстаубаев Е // Орал өңірі. - 2008. - 10 қаңтар
•     Куликов, В. Браво,маэстро! [Текст]: (Скрипач М.Бисенгалиев создает симфонический оркестр в Уральске) / Куликов В. // Время. - 2003. - С. 6
•    Лисицына, Н. Маэстро и оркестр [Текст]: ( В Уральске будет свой камерный сифонический оркестр. Его организацию взял на себя сам маэстро М.Бисенгалиев) / Лисицына Н. // Уральская неделя. - 2003. - С. 27
•    Марат Бисенғалиевтің кітабы жарыққа шықты [Текст]: ["До...Ре..." атты тұңғыш кітабы] // Пайдалы кеңестер. - 2011 . - №5. - С. 33
•    Мантаева, А.  Мәдениет кеңістігіндегі "Спектакль" [Текст] / Мантаева А // Қазақ әдебиеті. - 2008. - С. 18
•    Марат Бисенғалиевтың Батыс Қазақстан филармониялық оркестрі туралы облыстық мәдениет басқармасының бастығы Айдар Батырхановтың мәлімдемесі [Текст] // Ана тілі. - 2008. - С. 10
•    Марат Бисенғалиев Беларусь жерінде [Текст]: [Скрипкашы Марат Бисенғалиевтің шығармашылық өмірі] // Парасат. - 2011 . - №6. - С. 34
•    Марат Бисенғалиев [Текст] // Алтын Орда. - 2005. - С. 28
•    Маэстроның майлы ұжымы [Текст] // Қазақстан-zaman. - 2008. - С. 24
•    Мәртебені марқайтқан Марат [Текст] // Қазақстан әйелдері. - 2008. - С. 2.-25
•    Мустафина, М. Музыка сердца [Текст] : [Камерный концерт с участием Марата Бисенгалиева и Жании Аубакировой] / Мустафина М // Литер. - 2010. - С. 15
•    Мустафина, М. Наш англичанин: [Текст] : м.Бисенгалиев,о нем. / Мустафина М. // Столичная жизнь. - 2006. - С. 18
•    Мустафина, М. Хранители традиций [Текст]: [Фамилия семьи Бисенгалиевых стала знаком качества в музыкальном мире] / Мустафина М // Литер. - 2011. - 22ақпан. - С. 29
•    Мұқаметқали, Қ.  Батысқа бас игізген... [Текст] : марат Бисенғалиев жайлы бір үзік сыр / Мұқаметқали Қ // Дала мен қала. - 2015. - С. 29
•    Маэстро Ақ Жайық таланттарын да танытса... [Текст] // Орал өңірі. - 2007. - С. 24
•     Миленькая, Ю. Классик -шоу [Текст]: [Марат Бисенгалиев познакомит алматинцев с произведениями британского композитора Карла Дженкинса ] / Миленькая Ю. // Литер. - 2013. - 12 нояб. - С. 6
•    Мейнян, Л.  Жизнь как по нотам [Текст]: [Профессиональный юбилей Марата Бисенгалиева] / Мейнян Л. // Литер. - 2007. - С. 10
•     Матаев, Е. Желтый квадрат Марата [Текст]: [Организация автомобильного движения в Лондоне в интервью известного скрипача Марата Бисенгалиева] / Матаев Е. // Экспресс К. - 2009. - 16 янв. - С. 25
•    Мировая премьера [Текст]: [Премьера скрипичного концерта Карла Дженкинса "Сарыкыз" в исполнении Марата Бисенгалиева] // Страна и мир. - 2009. - 22 янв. - С. 1
•       Мусаходжаева, С. Музыкальное мастерство Марата Бисенгалиева [Текст]: творческая деятельность Марата Бисенгалиева / Мусаходжаева С. // Мысль. - 2007. - С. 7.
•    Мировое турне Марата Бисенгалиева [Текст]: [насыщенным станет наступивший год для известного скрипача Марата Бисенгалиева] // Страна и мир. - 2011. - 17янв. - С. 14.
•    На конкурс скрипачей [Текст]: [В Уральске открылся V Международный конкурс скрипачей] // Надежда. - 2007. - С. 6
•    Нуралиева, К. Марату Бисенгалиеву подарили уникальную скрипку [Текст] / Нуралиева К // Комс. правда. - 2003. - С. 26
•    На конкурс скрипачей [Текст]: [В Уральске открылся V Международный конкурс скрипачей] // Надежда. - 2007. - С. 6
•    Петров, В. Отложите скрипку, маэстро! [Текст]: [Бисенгалиев Марат] / Петров В. // Время. - 2011. - 4 июня. - С. 3.
•    Первушина, М.  Марат Бисенгалиев приглашает друзей [Текст]: сольный концерт Марата Бисенгалиева / М. Первушина // Пульс. - 2007. - 18 января. - С. 2.
•    Рябинина, А. Позади второй тур [Текст]: [Итоги V-го международного конкурса скрипачей] / Рябинина А. // Приуралье. - 2007. - 11 дек. - С. 4
•    Рябинина, А. Музыка нас связала [Текст]: [V Международный конкурс скрипачей] / Рябинина А. // Приуралье. - 2007. - 1 дек. - С. 1,3
•    Савченко, Л. Марат Бисенгалиев: "Без скрипки моя жизнь была бы неполной" [Текст] / Л. Савченко // Информбиржа. - 2005. - 14 апреля. - С. 20.
•    Савченко, Л.  Марат Бисенгалиев: "Мои старания не напрасны" [Текст]: [Премьера скрипичного концерта Карла Дженкинса "Сарыкыз" и шестой конкурс скрипачей в Уральске в интервью] / Савченко Л. // Информбиржа. - 2009. - 5 февр. - С. 36
•    Савченко, Л. Привязанность Марата Бисенгалиева [Текст]: [Бисенгалиев Марат] / Савченко Л // Информбиржа. - 2010. - 14 окт. - С. 36.
•        Сугирбаева, М.  Обнаженный перед богом [Текст]: [О жизни и творчестве Марата Бисенгалиева] / Сугирбаева М. // Караван. - 2010. - 15 дек. - С. 19
•     Тодорова, Н.  Марат Бисенгалиев в гостях у детей [Текст] / Н. Тодорова // Казахстанская правда. - 2004. - 27 ноября. - С. 1.
•    Утешева, А. Голос Шакарима в сердце валлийском [Текст]: [В Лондонском зале "Ройял Фестивал Холл" прошла международная премьера симфонии "Шакарим"] / Утешева А. // Байтерек. - 2010 . - №7-8. - С. 73
•    Умаров, Т.  Почему закрыли оркестр известного скрипача? [Текст]: [Оркестр Марата Бисенгалиева] / Умаров Т, Злобина А // Уральская неделя. - 2011. - 30 июня. - С. 10.
•    Шимырбаева, Г. Концерты на родине [Текст] [Текст] / Шимырбаева Г. // Казахст. правда. - 2009. - 19 августа. - С. 8
•    Шимырбаева, Г. Марат Бисенгалиев: Симфонический оркестр Алматы станет визитной карточкой страны [Текст]: [этот оркестр пришел на смену легендарному Западно-Казахстанскому филармоническому оркестру] / Шимырбаева Г. // Казахст. правда. - 2012. - 9 нояб. - С. 21.
•     Шишанова, О. Любовь к скрипке [Текст]: [Марат Бисенгалиев] / Шишанова О. // Новое поколение. - 2011. - 7 июня. - С. 7
•    Шимырбаева, Г.  Странствие музыканта: прощай!пиши! [Текст]: [Мемуары Марата Бисенгалиева] / Шимырбаева Г // Казахст. правда. - 2010. - 5 нояб. - С. 16
•    Шимырбаева, Г. Странствие музыканта: прощай! пиши! [Текст]: [Мемуары Марата Бисенгалиева] / Шимырбаева Г // Казахст. правда. - 2010. - 5 нояб. - С. 16


20 маусым
Айтқали Нәріков
75 жаста (1942)


Ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Айтқали Нәріков 1942 жылы Батыс Қазақстан облысының  Тасқала ауданында дүниеге келген. Оның өлеңдері мектепте оқып жүрген кездерінен-ақ мерзімді баспасөз беттерінде жариялана бастады. Орал педагогикалық институтын бітіргеннен кейін ұзақ жылдар бойы облыстық «Орал өңірі» газетінде жұмыс істеді. Біраз жыл Маңғыстау облысында журналистік жұмыста болды. Қазақстан Жазушылар одағының көркем әдебиетті насихаттау бюросында істеді.
Айтқали Нәріков республика жас ақын жазушыларының кеңестерінде Қазақстан жазушыларының сөздеріне қатысты Ақынның тырнақалды туындылары 1969 жылы «Жазушы» баспасынан шыққан. «Жас керуен» атты ұжымдық жинаққа енді. Содан кейінгі жылдарда «Көк майса», «Самал», «Еркін есейіп келеді», «Жүрек толқындары», «Асапанда күн сөнбесін» кітаптары шықты. «Өкпек жел» атты таңдамалы өлеңдер жинағын баспаға тапсырды. Қаламгердің ұзақ жылғы журналистік қызметі нәтижесінде жүзге жуық очерктері, рецензиялары, сын-библиографиялық мақалалары мерзімді баспасөз беттерінде жарияланды, кітаптарға енді.
Айтқали Нәріков қазір Батыс Қазақстан облыстық телерадиокомпаниясында редактор болып қызмет істейді.
Ол Тасқала ауданының «Құрметті азаматы» атағының иегері.

Әдебиеттер:
Оның шығармалары:

•    Нәріков, Айтқали. Көк майса [Текст] : өлеңдер / Нәріков, Айтқали. - Алматы : Жазушы, 1970. - 40 б. - 200 тг.
•    Нәріков А. Ақын аға ауылында //Орал өңірі.-2000.-23 тамыз
•    Нәріков А. Аманат жылдар – алдыңызда //Орал өңірі.-2001.-8 қаңтар
•    Нәріков А. Самал: Өлеңдер.-Алматы: Өнер, 2002.- 96 бет.
•    Нәріков А. Сағыныш:Өлеңдер.- Алматы:Өнер, 2002.-216 бет.
•    Нәріков, А. "Мойынға ілдім өлеңді тұмар қылып" [Текст] : ақын Ш. Сәниев 70 жаста / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2003. - 28 қаңтар.
•    Нәріков, А. Қырық жыл-қырық жыр (1964-2004) /Құраст. Серікқали Шарабасов.-Орал, 2004.-52 бет
•    Нәріков, Айтқали. Жайықтың жарық жұлдыздары [Текст] : очерктер. Өлеңдер. Мақалалар / А. Нәріков. - Орал : ЖШС "Полиграфсервис", 2005. - 92 б. - 300 тг.
•    Нәріков, А. Ойшылдың өскен ортасы [Текст] : очерк / Нәріков, А. - Орал: Ағартушы, 2005. - 80 б. - 420 тг.
•    Нәріков, А. Жанғали ақын [Текст]: әдеби бетбейне / А. Нәріков. - Орал: Ағартушы, 2006. - 100 б. - ISBN 9965-789-05-3 : 600 тг.
•    Нәріков, А. "Ойлап тұрсаң, бұл дүние шолақ екен..." [Текст] : Қазақтың халық әндері / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2006. - 3 тамыз. - Б. 11.
•    Нәріков, А. Жылдар жаңғырығы [Текст] : өлеңдер / А. Нәріков. - Орал : Полиграфсервис, 2009. - 220 б. - ISBN 978-601-7104-31-3 : 1200 тг.
•    Нәріков, А. Елу жыл-елу жыр [Текст] / А. Нәріков. - Ора : Полиграфсервис, 2010. - 64 б. - 260 тг. 
•    Нәріков, А.  Мен-майдангер ұлымын [Текст] / Нәріков, Айтқали. - Орал : Ағартушы, 2010. - 334 б. - (Ақ Жайық қаламгерлерінің кітапханасы). - ISBN 9965-789-32-0 : 1188 тг.
•    Нәріков, А. Садық Жақсығұлов [Текст]: очерк / А.Нәріков. - Орал : Полиграфсервис, 2010. - 48 б. - 260 тг.
•    Нәріков, А.  Ақын және туған жер [Текст] : ақын Жұбан Молдағалиев туралы / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2010. - 21 қазан. - Б. 10.
•    Нәріков, А. Алда жүрген ағамыз [Текст] : ақын Жанғали Набиуллин 75 жасқа толды / А. Нәріков // Жайық үні. - 2011. - 24 қараша. - Б. 7.
•    Нәріков, А. Арқа елін арқалап... [Текст] : өлең / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2011. - 20 қазан. - Б. 9.
•    Нәріков, А. Арқалы ақын - Ақ Жайықта [Текст] / А. Нәріков // Қазақ әдебиеті. - 2009. - 21 тамыз. - Б. 11.
•    Нәріков, А.  Бақұл бол, біртуар ұл! [Текст] : ақын Қадыр Мырза Әлі туралы / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2011. - 25 қаңтар. - Б. 7.
•    Нәріков, А.  Келші, көктем! [Текст] : өлең / А. Нәріков // Жайық үні. - 2011. - 7 сәуір. - Б. 9.
•    Нәріков, А.  Бір уыс топырақ [Текст] : Ұлы Отан соғысының қатысушысы Әйіп Ұлықпанов туралы / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2012. - 8 мамыр. - Б. 5, 8.
•    Нәріков, А.  Бітпей қалған баллада [Текст] : Кеңес Одағының Батыры Садық Жақсығұлов туралы / А. Нәріков // Жайық үні. - 2012. - 4 мамыр. - Б. 11.
•    Нәріков, А. "Қазақ деген боз інгенге ботамын!." [Текст] : ақын Қадыр Мырза Әлі туралы / А. Нәріков // Қазақ әдебиеті. - 2012. - 20 қаңтар. - Б. 9.
•    Нәріков, А.  Қысқы сурет [Текст] : Өлең / А. Нәріков // Жастар жанары. - 2012. - 3 ақпан. - Б. 1.
•    Нәріков, А. Сенің үйінде. Сенсіз... Өзіңе [Текст]: өлеңдер / А. Нәріков // Парасат. - 2012 . - №2. - Б. 20.
•    Нәріков, А. Обком араласып... [Текст] : Журналистік қызмет / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2012. - 28 маусым. - Б. 7.
•    Нәріков, А. Өмірдің өзінен ойып алып... [Текст]: Аманкелді Шахиннің "Тілім қышиды" кітабы жарық көрді / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2012. - 22 қараша. - Б. 23.
•    Нәріков, А. Сағыныш саздары [Текст]: ақын Қайрат Жұмағалиевтің "Жарық дүние" өлеңдер жинағын оқығаннан кейінгі ойлар / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2013. - 15 қаңтар. - Б. 6.
•    Нәріков, А. Жұрт сүйсінген жұп еді [Текст]: ұстаздық қызмет атқарған Өтеген Қабдығалымов пен жары Рая Қартжанова туралы естелік / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2013. - 21 ақпан. - Б. 14.
•    Нәріков, Айтқали. Үлкен үйдің иесі [Текст]: очерктер / А. Нәріков. - Орал : ШұғылаПринт, 2015. - 108 б. - 200 тг
•    Нәріков, А. Ақжарма [Текст]: Өлеңдер / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2010. - 17 маусым. - Б. 8.
•    Нариков, А. Воспоминания об Есенгельди [Текст] /А.Нариков //Приуралье.-2015.-№161-162.-С.10.

Ол туралы:
•    Жыр кеші "Қос қанат" [Текст]: қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі, ақын және журналист Айтқали Нәріковтың шығармашылық қызметіне 40 жыл // Жайық арулары. - 2004. - С. 2
•    Құсайын, Т.  Ауылдан алыстамаған ақын [Текст] : [Оралдақ ақын Айтқали Нәріков туралы] / Құсайын Т. // Егемен Қазақстан. - 2010. - 22 қазан. - С. 8
•    Қасымова, А. Ақын шығармашылығына 45 жыл [Текст]: [ақын Айтқали Нәріковтің шығармашылық кеші] / Қасымова А // Жайық үні. - 2008. - С. 25
•    Мендалиева, Д. Он лиру посвятил родной земле[Текст]/Д. Мендалиева//Приуралье.-2015.-№153.-С.8.
•    Презентация [Текст]: книга об академике степи//Приуралье.-2015.-№131-132.-С.16-17
•    Төлебаев, Б. Айтқалидың "Сағынышы" [Текст]: Айтқали Нәріковтың "Сағыныш" атты өлеңдер кітабы жарық көрді / Б. Төлебаев // Жайық ардагері. - 2004. - 2 қыркүйек.

23 шілде
Сисенғалиев Закария
60 жаста  (1957)


Ақын, журналист Сисенғалиев Закария Жүсіпқалиұлы 1957 жылы Жаңақала ауданы, Мұқыр ауылында дүниеге келген.
Ол 1988 жылы Орал педагогикалық институтын, 1991 жылы Алматы саясаттану және басқару институтын бітірген. Ал, 1977-1989 жылдары аудандық «Жаңарған өңір» газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы болып қызмет істеді, 1991-1992 жылдары «Орал өңірі» газетінің меншікті тілшісі, 1992-1993 жылдары аудандық  «Жаңарған өңір» газетінің редакторы болды.  2001 жылдан Жаңақала ауданы әкімінің орынбасары.
Закария Сисенғалиевтің «Әнім сенсің, Жаңақала» атты өлеңдер жинағы шыққан. Ақынның 30-дан астам өлеңіне Ә.Бейсеуов, Б. Жұманиязов, Д. Қажымов, Т. Шәмелов, т.б. композиторлар ән жазған.

Әдебиеттер:
Оның шығармалары:

•    Сисенғалиев, З.  Қасіреті көп кейіпкерлер [Текст] / З. Сисенғалиев // Жұлдыз. - 1991. - №10
•    Сисенғали, З. Жағаңда тұрмын, Жайығым //Орал өңірі.-2003.-22 наурыз
•    Сисенғали, З. Арлы азамат //Орал өңірі.- 2004.-11 желтоқсан
•    Сисенғали, З. Сағындық сырлы әлемі //Орал өңірі.- 2004.-15 мамыр
•    Сисенғалиев, З. Жүрегі жылы, жақсы ақын [Текст] : Қазақстанның халық жазушысы Тұманбай Молдағалиев туралы / З. Сисенғалиев // Жаңарған өңір. - 2005. - 16 тамыз. - б. 2-3.
•    Сисенғали, З. Сырымды мен айтпаған өлең айтар: Өлең //Орал өңірі.-2005.-11 қазан

Ол туралы:
•    Қыстаубаев, Е. Ақынын ардақтаған аудан [Текст]: жаңақала ауданында ақын Закария Сисенғалидың мерейтойы өтті / Қыстаубаев Е // Орал өңірі. - 2007. - С. 8
•    Сисенғалиев, З. //Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия.- Алматы: Арыс баспасы,2002.-б.267
•    Сыикова, Р. Он лиру посвятил родной земле [Текст]: [творческий вечер члена Международного союза писателей и Союза журналистов Казахстана Закарии Сисенгали] / Сыикова Р. // Приуралье. - 2012. - 16 авг. - С. 4.
•    Сыикова, Р. Он лиру посвятил родной земле [Текст]: [творческий вечер члена Международного союза писателей и Союза журналистов Казахстана Закарии Сисенгали] / Сыикова Р. // Приуралье. - 2012. - 16 авг. - С. 4.
•    Сапарова, А. Сағыныш-мұңға бөлейтін ақын/А. Сапарова//Орал өңірі.-2016.-4 тамыз.-11б.



25 Шілде
Рысбеков Тұяқбай Зеиітұлы
70 жаста (1947)

Рысбеков Тұяқбай Зеиітұлы, Тарих ғылымдарының докторы, профессор Туған күні 1947 жылы 25 шілдеде Жамбыл облысы, Талас ауданы, Ақкөл ауылында дүниеге келген. 1966-1971 жылдары С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде (қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік Ұлттық университетінде) оқып, «Тарих» мамандығы бойынша, тарих факультетін тәмамдаған. 1990 жылы академик Д.И. Дулатованың ғылыми кеңесімен «07.00.02-Отан тарихы (ҚР тарихы)» мамандығы бойынша «Советы Казахстана 1938-1986 гг.» тақырыбында қорғады. 1965-1966 ж.ж. Үш-Арал орта мектебінде бастауыш класс мұғалімі; 1971-1972 жж А.С.Пушкин атындағы Орал пединститутының тарих факультеті тарих кафедрасының оқытушысы; 1972-1974 жж А.С.Пушкин атындағы Орал пединститутының тарих факультеті жалпы тарих кафедрасының оқытушысы; 1979-1981 жж - КСРО кафедрасының оқытушысы, доцент; 1979-1988 ж.ж. - тарих кафедрасының меңгерушісі; 1988-1991 ж.ж. - тарих факультетінің деканы; 1991-1996 ж.ж. - А.С.Пушкин атындағы Орал пединститутының ректоры; 1996-2000 ж.ж. – Батыс Қазақстан гуманитарлық университетінің ректоры; 2000-2002 ж.ж. - Батыс Қазақстан гуманитарлық университетінің бірінші проректоры, ҚР тарих кафедрасының меңгерушісі;  2002-2003 ж.ж. – облыстық маслихат хатшысы; 2003-2011 ж.ж. – М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің ректоры; 2011 ж. тамыз айынан бастап - М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университет ректорының кеңесшісі. Ғылыми атақтары мен дәрежелері: 1974-1978 ж.ж. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аспиранты, 1978 жылдан тарих ғылымдарының кандидаты, 1979 жылдан Орал педагогикалық институтының ҚСРО тарихы кафедрасының доценті, 1990 жылдан тарих ғылымдарының докторы, 1991 жылдан профессор. Гуманитарлық ғылым Академиясының (1995 ж.), ҚР Әлеуметтік ғылымдар Академиясының (1996 ж.), Балтық педагогикалық Академиясының (1996 ж.), Әлеуметтік және педагогикалық ғылымдар Академиясының (Мәскеу, 1997 ж.), Жоғары мектеп ғылымдарының  Халықаралық Академиясының (1997 ж), Петровский Академиясының корреспондент-мүшесі (2003 ж.), Ақпараттандыру Академиясының (2005 ж.), Қазақстанның Жоғары мектебі Академиясының (2006 ж.), Халықаралық  Евразия Академиясының (2007 ж.) Академигі.  Сол сияқты 2004 жылдан Халықаралық Евразия қозғалысының Саяси кеңесінің мүшесі  болып табылады.
Ғылыми бағыты: Батыс Қазақстанның тарихы, Батыс Қазақстан халқының материалдық және рухани мәдениеті, ұлттық мемлекеттіліктің дамуы мен оны жетілдіру мәселелері,  ХҮІІІ-ХХ ғ.ғ. ұлт-азаттық көтерілістер тарихы, ХҮІІІ-ХІХ ғ.ғ. Қазақстанның Ресей империясының құрамына ену мәселелері, Қазақстанның кеңес кезеңіндегі саяси және әлеуметтік-экономикалық даму мәселелері, ХІХ-ХХ ғ.ғ. Қазақстанның әлеуметтік-демографиялық дамуы, егемен және тәуелсіз Қазақстанның тарихы, белгілі тарихи тұлғалардың өмірі мен қызметі және т.б. Сонымен қатар, ғалым қазіргі таңда Қазақстанның жоғары білімнің өзекті мәселелерін зерттеп жүр. 2 тарих ғылымдарының докторы және 11 тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның ғылыми жетекшісі, 5 магистрдің жетекшісі болып табылады.
Алған мемлекеттік сыйлықтары, лауреаттығы, марапатталуы.
Ағарту министрлігінің Құрмет грамотасы  (1982 ж.), «Еңбек ардагері» медалі (1987 г.), Ы.Алтынсарин  медалі (1992 ж.), ҚР Білім беру ісінің үздігі төс белгісі (1995 ж.), «Қазақстанның еңбек сіңірген қызметкері» құрметті  атағы (1996 ж), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі (2001 ж.), А.Байтұрсынов медалі (2004-2007 ж.ж.), «Европа интеграциясын дамытуға қосқан үлесі үшін» (Оксфорд, 2006 ж.), «SPI Алтын медалі» (Париж-2005 г.), «ҚР ғылымының дамуына қосқан үлесі үшін» (2004 ж.), «Біріккен Европа» (Оксфорд-2006 ж.), «10 жыл Астана» медалі (2008 ж.), «Ұлттық экономиканың көшбасшысы-2006» (Мәскеу, 2006), ҚР мемлекеттік сыйлығы «Парасат» ордені (2006 ж.), «РФ ақпараттық қоғамын дамытуға қосқан үлесі үшін» ордені (2005 ж.), «Орал қаласының құрметтті азаматы» (1998 ж.), «Жыл тұлғасы» медалі (2004 ж.), «Жыл маманы» халықаралық атағы (Ұлыбритания, 2007 ж.), «ҚР құрметті спорт қайраткері» (2007 ж.).
Ғылыми еңбектері. 5 монография, 3 ұжымдық еңбек, 4 оқулықтың, 20 оқу-әдістемелік еңбектің, 120 ғылыми мақала, 32 баяндама, тезистардың авторы. Бірнеше ғылыми диссертацияларға оппонент және ғылыми кеңесші болып, 20-ға жуық авторефераттар мен оқулық, монографияларға пікір жазған.

Басты еңбектері:
•    Көзқарас. Мақалалар жинағы.-Орал: БАҚ және баспа орталығы, 2007.-240 б.
•    Қазақстан тарихы: әдестемелік құрал /Құрас. Т.З.Рысбеков. - Орал, 1996.
•    Өскен өлке тарихы: монография. - Орал, 1997.- 179 б.
•    Бөкейорда тарихы: монография. /Жауап. құраст. Рысбеков Т.З.- Орал: Дастан, 2001. -196 б.
•    Менiң Қазақстаным: монография. - Орал, 2002. – 162 с.
•    Этюды истории родного края: монография. - Уральск: ИПК "Дастан", 2002. – 189 с.
•    История  Западно-Казахстанской области: Учебное пособие. /Под  ред. Т. З. Рысбекова. - Уральск, 2003. - 235 с.
•    История  Западно-Казахстанской области: электрон. учеб. пособ. /Под  ред. Т. З. Рысбекова. - Уральск, 2003.
•    Диалог с историей.-Уральск, 2004.-124 с.
•    Психология и этика делового общения: Учебное пособие. - Уральск, 2005. – 336 с.    В соавт. И.Ломоносова
•    Рысбеков, Т.З. Диалог с историей. - Уральск, 2007. - 95 стр.
•    Рысбеков, Т.З. Этюды истории родного края. - Уральск, 2007. - 196 с.
•    Рысбеков, Т.З. Көзқарас. - Орал, 2007. - 240 бет.
•    Рысбеков, Т.З. Менің Қазақстаным. - Орал, 2007. - 160 бет.
•    Рысбеков Т.З., Кенжалиев И.Н. Сырым Датұлы (тарихи очерк). - Орал, 2007. – 72 бет.
•    Рысбеков, Т. З. Қажым Басымов [Текст] / Т. З. Рысбеков. - Орал: БҚМУ, 2008. - 152 б. - 600.00 тг.
•    Рысбеков, Т.З. Тарихи таным және ақиқат. – Орал: М.Өтемісов ат. БҚМУ баспа орталығы, 2011 – 370 бет.
•    Рысбеков, Т. З. Тарихи таным және ақиқат [Текст] : мақалалар жинағы / Т. З. Рысбеков. - Орал : М.Өтемісов ат.БҚМУ Баспа орталығы, 2012. - 364 б.
•    Рысбеков, Т. З. Проблемы совершенствования учебного процесса и воспитания [Текст] / Т. З. Рысбеков. - Уральск : РИЦ ЗКГУ им.М. Утемисова, 2012. - 294 с.
•    Рысбеков, Т. З. Тарих сабағында инновациялық әдістерді пайдалану [Текст] : оқу-әдістемелік құрал / Т. З. Рысбеков. - Орал : М.Өтемісов ат.БҚМУ Баспа орталығы, 2012. - 48 б.
•    Рысбеков, Т. З. Оқу процесін жетілдіру және тәрбиелеу мәселелері [Текст] : ғылыми жинақ / Т. З. Рысбеков. - Орал : М.Өтемісов ат.БҚМУ Баспа орталығы, 2012. - 110 б.
•    Рысбеков, Т. З. Проблемы совершенствования учебного процесса и воспитания [Текст] / Т. З. Рысбеков. - Уральск : РИЦ ЗКГУ, 2012. - 294 с. - ISBN

Мақалалар:
•    Рысбеков, Т.З. О жизни и научном творчестве академика А.Д. Тайманова / Т. З. Рысбеков // Материалы Международной научно-практической конференции Таймановские чтения. - 2004. - С. 6-11
•    Рысбеков, Т.З. Ақжайық әнінің тұнығы. / Т. З. Рысбеков // Ғарифолла Құрманғалиевтің туғанына  100 жыл толуына арналған "Ғарифолла Құрманғалиевтің музыкалық-педагогикалық мұрасы" атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. - 2009. - Б. 4-9.
•    Рысбеков, Т.З. Какие задачи ставятся перед вузами сегодня? / Т. З. Рысбеков // Материалы научно-практической конференции "Пути, средства, возможности модернизации образовательной системы". - 2009. - С. 197-200.
•    Рысбеков, Т.З. Вклад Казахстана в победу СССР над фашистской Германией (1941-1945г.г.) / Т. З. Рысбеков // Уроки истории. Великая Отечественная война, история России и мира 20-21 веков. - 2010. - С. 261-264.
•    Рысбеков, Т.З. Приоритетные направления развития инновационной деятельности Западно-Казахстанского Государственного Университета. / Т. З. Рысбеков // Международная научно-практическая конференция "Развитие системы образования: инновации и технологии. - 2010. - С. 139-142.
•    Рысбеков, Т.З. Институционально - образовательный и социально-психологические аспекты формирования инновационной личности: взгляд из Казахстана. / Т. З. Рысбеков // Личность как субъект инновации. - 2010. - С. 180-191.
•    Рысбеков, Т.З. Подготовка кадров для экономики знаний. / Т. З. Рысбеков // "Наука будушего" материалы международного научно-образовательного конгресса. - 2010. - С. 229-231.
•    3.Рысбеков, Т.З. Роль казахстанской интеллигенции в становлении образования. / Т. З. Рысбеков // ХХ ғасыр басындағы қазақ зиялыларының тәуелсіз контексіндегі қызметі. - 2011. - С. 38-41.
•    Рысбеков, Т.З. Толерантность казахстанского общества как важная предпосылка к выполнению им миротворческих миссий / Т. З. Рысбеков // "Суверенный Казахстан: достижения и приоритеты стратегического развития" материалы международной научно-практической конференции. - 2011. - С. 99-101.
•    Рысбеков, Т.З. Конституция Независимого Казахстана - символ нации и основа управления / Т. З. Рысбеков // Материалы научно-практической конференции на тему "Становление гражданского общества и правового государства за годы независимости Республики Казахстан" посвященной 20-летию  Независимости Республики Казахстан. - 2011. - С. 140-141.
•    5.   
•    Рысбеков, Т.З. Интеграционные связи стран СНГ по вопросам безопасности. / Т. З. Рысбеков // Геополитика, международные отношения, государственная безопасность. Фундаментальные и прикладные исследования. Сборник статей под редакцией А.П.Кудинова. - 2011. - С. 248-251.
•    Рысбеков, Т.З. Объективность, систематичность, наглядность - как основные принципы контроля обучения в Западно-Казахстанском Государственном Университете им. М. Утемисова  / Т. З. Рысбеков // Материалы международной научно-практической конференции "Методология кредитной технологии обучения: практика, проблемы и перспектива развития. - 2011. - С. 171-174.  
•    Рысбеков, Т.З. Особенности казахстанской модели высшего образования в ракурсе стратегии 2030. / Т. З. Рысбеков // Перспективы развития современного научного знания. - 2011. - С. 245-248.
•    Рысбеков, Т.З. Компетентносто - ориентированная модель подготовки педагогических кадров / Т. З. Рысбеков // "Компетентности и компетенции персонала отраслевых организации: структура и содержание, технология развития" Сборник научных статей II международной научно-практической конференции. - 2011. - Ст. 35-38. -С.
•    Рысбеков, Т.З. Человеческий капитал как фактор развития образования и науки / Т. З. Рысбеков // Материалы круглого стола  международной конференции "Развитие системы образования -основа обеспечения безопасности страны". - 2011. - С. 67-68.
•    Рысбеков, Т.З. Академик Кеңес Нұрпейіс және қазақ тарихы. / Т. З. Рысбеков // Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің 20-жылдығына арналған "Нүрпейіс оқулары" аясындағы "Тарих ғылымының өзекті мәселелері мен келешегі" Халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. - 2011. - Б. 31-32.
•    Рысбеков, Т.З. Батыс Қазақстан өңірінің мәдени мұралары / Т. З. Рысбеков // Қазақстан Республикасы Егемендік күнінің 20 жылдығына арналған "Жуасов оқулары - 15" атты Республикалық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. - 2011. - Б. 208-211.
•    Рысбеков, Т.З. Бөкей ордасындағы ұлт-азаттық қозғалыс және оның қазақ тарихындағы орны / Т. З. Рысбеков // Батырлар институты: қалыптасуы, тарихы, маңызы: республикалық ғылыми-тәжірибелік конференция материалдары. - 2011. - Б. 4-7
•    Рысбеков, Т.З. Н.Ф.Катанов және қазақстан тарихы мәселелері / Т. З. Рысбеков // Профессор Н. Ф. Катанов және түркітану мәселелері = Профессор Н. Ф. Катанов и проблемы тюркологии. - 2011. - №2. - Б. 5-9.
•    Рысбеков, Т.З. Қазақ тілінің тұңғыш профессоры / Т. З. Рысбеков // Вестник ЗКГУ=БҚМУ Хабаршысы. - 2011. - №4. - Б. 18-22.
•    Рысбеков, Т.З. Ұлы Отан тарихын зерттеудің кейбір мәселелері. / Т. З. Рысбеков // "Х.Доспанова - қазақтың тұңғыш ұшқыш қызы" атты республикалық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - 2012. - 4 мамыр. - Б. 59-62.
•    Рысбеков, Т.З. Бөкей хандығының құрылу тарихы. / Т. З. Рысбеков // "Аманжолов оқулары-2012" халықаралық  ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - 2012. - 1 бөлім. - Б. 192-195.  
•    Рысбеков, Т.З. Д.А.Қонаев және Батыс Қазақстан облысы. / Т. З. Рысбеков // Д.А.Қонаевтың 100 жылдығына арналған "Д.А.Қонаев және Қазақстан дамуының тарихи кезеңдері" атты республикалық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. - 2012. - 1 том. - Б. 121-124.
•    Рысбеков, Т.З. Батыс Қазақстандықтар - Кеңес Одағының батыры. / Т. З. Рысбеков // БҚМУ Хабаршысы = Вестник ЗКГУ . - 2012. - №1. - Б. 22-Рысбеков, Т.З. Батыс Қазақстандықтар - Кеңес Одағының батыры / Т. З. Рысбеков // Вестник ЗКГУ=БҚМУ Хабаршысы. - 2012. - №1. - Б. 22-28.
•    Рысбеков, Т.З. Батыс Қазақстан облысы Ұлы Отан Соғысы жылдарында. / Т. З. Рысбеков // БҚМУ Хабаршысы = Вестник ЗКГУ . - 2012. - №1. - Б. 18-22.
•    Рысбеков, Т.З. Батыс Қазақстан облысы Ұлы Отан соғысы жылдарында. / Т. З. Рысбеков // Ғылыми журнал "Хабаршы" = Научный журнал "Вестник". - 2012. - №1. - Б. 18-22.
•    Рысбеков, Т.З. Экономическое и культурное сотрудничество Западно-Казахстанской области с приграничными регионами РФ / Т. З. Рысбеков // Материалы международного научно-практического симпозиума "Таможенный союз: наука и образование без границ", посвященного 75-летию со дня образования вуза. - 2012. - С. 155-158.
•    Рысбеков, Т.З. Қазақ тарихы - әлемдік тарихтың құрамдас бөлігі. / Т. З. Рысбеков // "VII Дулати оқулары" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. - 2012. - Б. 69-71.
•    Рысбеков, Т.З. Периодизация изучения научного наследия Н. Ф. Катанова / Т. З. Рысбеков // Профессор Н. Ф. Катанов және түркітану мәселелері = Профессор Н. Ф. Катанов и проблемы тюркологии. - 2012. - С. 26-29.
•    Рысбеков, Т.З. Қайта жаңарту және жаһандану жағдайында ұлттық ұқсастықты сақтау жөнінде / Т. З. Рысбеков // "G-Global және жаңа әлемдік тәртіп мәселелері" Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президентіне арналған Халықаралық ғылыми-теориялық конференциясының материалдары. - 2012. - Б. 392-394.
•    Рысбеков, Т.З. Гуманитарлық жоғарғы оқу орындарында информация мамандарын дайындаудағы педагогикалық инновациялар  / Т. З. Рысбеков // "Байтұрсынов оқулары" халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. - 2012. - №2. - Б. 55-57.
•    Рысбеков, Т.З. Компетентностно - ориентированная модель подготовки кадров. / Т. З. Рысбеков // Модернизация социально-экономической сферы общества и проблемы современного образования. - 2012. - С. 88-97.
•    Рысбеков, Т.З. Контроль и гарантия качества в вузах Казахстана. / Т. З. Рысбеков // Инновационный подход к обучению и  воспитанию. - 2012. 24 декабря. - С. 714-716.
•    Рысбеков, Т.З. Новые образовательные результаты: взаимодействие школы и вуза / Т. З. Рысбеков // Материалы международной научно-практической конференции "Проблемы и и перспективы интеграции науки и образования в евразийском протранстве. - 2012. - №1. - С. 329-332.
•    Рысбеков, Т.З. Развитие коммуникативной компетентности студентов экономических специальностей - будущих управленцев / Т. З. Рысбеков // Традиции и новации образовательной системы. - 2012. - С. 788-792.  
•    Рысбеков, Т.З. Развитие педагогического потенциала как фактор обновления качества образования. / Т. З. Рысбеков, С. Т. Рысбекова // Теоретические и прикладные аспекты развития современного образования. - 2012. 12 декабря. - С. 60-63.
•    Рысбеков, Т.З. Махамбет - халық үшін күрескен хас батыр / Т. З. Рысбеков // М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің 80 жылдығынаарналған "Жоғары оқу орнындағы білім, ғылым және инновация: кешегісі, бүгіні және келешегі" атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары. - 2012. - Б. 221-224.
•    Рысбеков, Т.З. Интеллектуальное развитие молодежи как приоритетное направление молодежной политики ВУЗА. / Т. З. Рысбеков, С. Т. Рысбекова // - Сборник материалов III международной заочной научно-практической конференции « Актуальные проблемы технологического образования». - 2013. - С. 34-37.
•    Рысбеков, Т.З. Коллективизация советского хозяйства в Западном Казахстане и ее последствия. / Т. З. Рысбеков // Материалы международной научной конференции молодых ученых, магистрантов, студентов и школьников "XIII Сатпаевские чтения" . - 2013. - Том XIII. - С. 85-87
•    Рысбеков, Т.З. Создание сельскохозяйственной кооперации в Казахстане в первой половине 20-х годов ХХ века / Т. З. Рысбеков // Материалы ІІ научно-практической конференции "В мире научных исследовании". - 2013. - С. 145-149.
•    Рысбеков, Т.З. Қосымша кәсіби білім беру жоғары оқу орындарының инновациялық дамуының негізі. / Т. З. Рысбеков // "Шоқан тағылымы - 17" Халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. - 2013. - 2 том. - Б. 211-214.
•    Рысбеков, Т.З. Ахмет Байтұрсынов - ұлттық намыс пен сезімді ұлттық санаға айналдырушы. / Т. З. Рысбеков // "Ахмет Байтұрсынұлы және заманауи білім беру мәселелері" халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. - 2013. - Б. 5-8.
•    14.   
•    Рысбеков, Т.З. Ақпараттандыру және құзіреттілік тәсілдері / Т. З. Рысбеков // "Байтұрсынов оқулары" халықаралық ғылыми-практикалық конференция материалдары. - 2013. - №2. - Б. 246-247.
•    Рысбеков, Т.З. Білім ортасын жастардың экстремизмін жеңу құралы ретінде пайдалану / Т. З. Рысбеков // "Қазақстандық білім беруді жаһандандыру жағдайында студент жастарды ортада әлеуметтендіру және кәсіби орнықтыру" атты халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. - 2013. - Б. 312-314.
•    Рысбеков, Т.З. Исатай Тайманұлы мен Махамбет Өтемісұлы бастаған көтерілістің тарихынан. / Т. З. Рысбеков // Ізденіс = Поиск. - 2013. - №1(2). - Б. 97-110.
•    46.   
•    Рысбеков, Т.З. Махамбет – батыр, ақын, күйші, Һәм қоғамдық-саяси қайраткер / Т. З. Рысбеков // V Махамбет оқулары: Махамбет Өтемісұлының 210 жылдығына арналған дәстүрлі респ. ғыл.-тәж. конф. материалдары. - 2013. - Б. 14-18. - Библиогр.: б.18
•    Рысбеков, Т.З. Отандық тарихтың әдіснамалық мәселелері жөнінде. / Т. З. Рысбеков // «Жаңа ғасырдағы Қазақстан тарихының өзекті мәселелері» атты халықаралық ғылыми-тәжірбиелік конференция = Материалы международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы истории Казахстана в новом веке». - 2013. - Б. 39-42.
•    Рысбекова,  С.Т. Отан тарихын жаңаша дәуірлеудің кейбір мәселелері. / С. Т. Рысбекова , Т. З. Рысбеков // "Өзгермелі әлем: Қазіргі қазақстандық қоғамның трансформиясы және әлеуметтік транзитология мәселелері" халықаралық ғылыми-практикалық конференциясының материалдары. - 2013. - 4-6 сәуір. - Б. 203-206.
•    Рысбеков, Т.З. Тарихи ескерткіштерді қастерлейік / Т. З. Рысбеков // Орал өңірі. - 2014. - №105.-18 қыркүйек. - Б. 8-9
•    Рысбеков, Т.З. Тың жерлерді игеру жылдарындағы колхоздардың ауыл шаруашылық нәтижелері мен салдары / Т. З. Рысбеков, А. М. Сисекешева // БҚМУ хабаршысы=Вестник ЗКГУ. - 2014. - №4. - Б. 267-276
•    Рысбеков, Т.З. Заманға сай инновацияларды қабылдай отырып, ұлттық білім беру үлгісін қалыптастыру- басты міндет / Т.Рысбеков // Ұлт ұстазы. - 2014. - №4. - Б. 2-7



6 қыркүйек               
Қайрат Жұмағалиев
80 жаста (1937-2013)

1937 жылы 16 қыркүйекте Батыс Қазақстан облысының Орда ауданының Бесқұдық деген жерінде туды. Бастауыш мектепті Теректі ауылында оқыған, Атырау облысының Құрманғазы ауданындағы Азғыр мектеп-интернатында тәрбиеленген. Капустин Яр сынақ полигонының ашылуына байланысты Орда ауданы таратылып, халқы Оңтүстік Қазақстанға көшірілген соң 1954 жылы  Оңтүстік Қазақстан облысының Жетісай ауданында ІІІ интернационал атындағы қазақ орта мектебін бітірген, одан кейін Қазақ Мемлекеттік университетінің филология факультетіне түсіп, оны 1959 жылы бітірген.
1959-1984 жылдар аралығында кіші редактор, редактор, аға редактор, Жастар әдебиеті редакциясының меңгерушісі, бас редактордың орынбасары болып  істеген.
1985-1992 жылдары Қазақ республикалық теледидарының әдеби-драмалық хабарлар Бас редакциясында аға редактор, комментатор, редакция меңгерушісі, бас редактор болып істеді.
1993-1996 жылдары Қазақстан Республикасы Парламенті сенатында аударма-редакциялық бөлімінде сектор меңгерушісі, қазір сонда консультант болып қызмет атқарады.
Қайрат Жұмағалиев Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі. Ақынның 30-ға тарта кітабы жарық көрген.
Республикалық баспасөзде «Университетке» деген тұңғыш өлеңі 1959 жылы «Лениншіл жас» газетінде жарияланды. Шығармалары республикалық «Қазақ әдебиеті», «Социалистік  Қазақстан», «Қазақстан пионері», «Жетісу» газеттерінде, «Жұлдыз», «Жалын», «Парасат», «Балдырған», «Білім және еңбек», «Простор», «Ақ желкен» журналдарында, Мәскеудің «Известия», «Комсомольская правда», «Литературная газета», «Огонек», «Молодая гвардия», «Наш современник», т.б. басылымдарында жарық көрді. «Молодая гвардия» журналының лауреаты.
Қ. Жұмағалиев Гомердің «Илиада» поэмасын, Еврипидтің «Медея», «Троя арулары», «Елена трагедияларын, Әл-Маоридің, Ш. Руставелидің, Фирулидің, Низамидің, Пушкиннің, Лермонтовтың, Есениннің, Хикметтің, Блоктың, Мұса Жәлелдің, Светловтың, Ғафур Ғұламның, С. Наровчатовтың, Р. Рождествескийдің, Р, Казаковтың шығармаларын ана тілімізге аударған.
Беларусь Республикасының Құрмет грамотасымен, КСРО-ның медальдарыме, КСРО және Қазақстан Жазушылар одағының грамоталарымен марапатталған.

Әдебиеттер:
Оның шығармалары:

•    Жумагалиев К.    Раздолье: Стихи. Автор.пер.с каз.-Алма-Ата: Жазушы, 1973.-153 с.
•    Жумагалиев К.    Целомудрие: Стихи / Кайрат Жумагалиев Авториз.пер.с каз. Г. Серебрякова.-М.:Сов. Писатель,1983.-87 с.
•    Жұмағалиев, Қ.     Ақжарма: Өлеңдер, баллада, поэма.-Алматы:Жазушы, 1974.-140 бет.
•    Жумагалиев К.    Степная дорога: Стихи /Кайрат Жумагалиев. Авториз.пер.с каз. А.Переловского.-М.:Сов. Писатель, 1980.-112 с.
•    Жұмағалиев, Қ.     Ақмарал: Өлеңдер, балладалар.-Алматы: Жалын, 1981.-114 бет.
•    Жумагалиев К.    Шинель: Стихотворения // Простор.-1982.-№10.-с. 16-18
•    Жұмағалиев, Қ. Ақ тоқаш: Өлеңдер, баллада, поэма.-Алматы:Мектеп, 1984.-87 бет.
•    Жұмағалиев, Қ. Күншуақ [Текст]: өлеңдер, балладалар, поэмалар / Қ. Жұмағалиев. - Астана: Елорда, 2001. - 240 б. - ISBN 9965061432 : 300.00 тг
•    Жұмағалиев, Қ. Он асу: Өлеңдер, балладалар, поэмалар.-Астана:Елорда, 2002.-120 б.
•    Жұмағалиев, Қ. Алатаудың асқарындай биіктерге ұмтылып... / Қ. Жұмағалиев // Жұлдыз. - 2012. - №2. - Б. 59-61  
•    Жұмағалиев, Қ. Бұлт баспағай аспанымды / Қ. Жұмағалиев // Ана тілі . - 2012. - №40.-4-10 қазан. - Б. 10
•    Жумагалиев, К. Стратегия "Казахстан-2050"-программа действий / К. Жумагалиев // Приуралье. - 2012. - №152.-20 декабря. - С. 4

Ол туралы:
•    Алғалиева, М. Балғындар бақ сынады / М. Алғалиева // Жайық үні. - 2012. - №38.-20 қыркүйек. - Б. 21
•    Арыстаналиева, Д. Нестареющее сердце поэта [Текст]: [празднично и торжественно отметили в коллективе ТОО "Жайык Пресс" 75-летний юбилей поэта К.Жумагалиева] / Арыстаналиева Д. // Приуралье. - 2012. - 18 сент. - С. 12.
•    Встреча с поэтом-земляком (С Кайратом Жумагалиевым встреча в Уральске в честь 40-летие творческой деятельности) //Приуралье.-2002.-21 февраля.-с. 2
•    Имшенецкая, И С любовью к детворе [Текст]: [Стихи] / Имшенецкая И // Приуралье. - 2012. - 31 мая. - С. 10
•    Избасарулы С., Сыикова Р. Встречи с поэзией (Ряд встреч известного казахского поэта К.Жумагалиева с местными любителями поэзии, почитателями его таланта) //Приуралье.-2003.-23 февраля.-с. 1
•    К. Жумагалиев. (О нем) //Алаштың ардагер азаматтары.-   Почтенные люди Казахской земли. К.З. ч.2. Батыс Казахстан
•    облысы бойынша /Құраст. Г.Хаймулдин. Орал: Полиграфсервис, 2000.-с.74
•    Қайратұлы, Б.  Қазақта "ақын" дегеннен артық атақ болмайды [Текст] : [Ақын Қайрат Жұмағалиевпен сұүхбат] / Қайратұлы Б. // Шамшырақ. - 2012. - сәуір. - С. 2-3
•    Қайрат Жұмағалиев - 75 [Текст]: [Ақын Қайрат Жұмағалиевтің 75 жылдық мерейтойына арналған әдеби-сазды кеш] // Қазақ әдебиеті. - 2012. - 21 қыркүйек. - С. 2
•    Құсайын, Т. Ақынға құрмет көрсетті [Текст]: [Қайрат Жұмағалиевтың "Жарық дүние" кітабының тұсаукесері өтті] / Құсайын Т. // Егемен Қазақстан. - 2013. - 12 ақпан. - С. 9
•    Қайырова, Н. Ақынды ұлықтаған күн [Текст]: [Ақын Қайрат Жұмағалиев 75 жаста] / Қайырова Н. // Жайық үні. - 2012. - 20 қыркүйек. - С. 21
•    Құттымұратұлы, Қ.  Торқалы тоқсанның төрінде [Текст]: [Мемлекет және қоғам қайраткері Бисен Жұмағалиев 90 жаста] / Құттымұратұлы Қ. // Орал өңірі. - 2012. - 25 желтоқсан. - С. 6
•    Ақын жерлестерімен кездесті //Орал өңірі.-2006.-4 шілде
•    Шүйіншалиева, М. Ақын -туған жерінде //Орал өңірі.-2002.-23 ақпан.
•       Карагойшин, К. Певец родной земли [Текст]: [творческий вечер "Жырым менің - елім", посвященный 75-летию известного поэта, переводчика, журналиста, члена Союза писателей Казахстана К.Жумагалиева] / Карагойшин К. // Приуралье. - 2012. - 16 окт. - С.
•    Кекілбайұлы, Ә. Сыр десте [Текст]. Т.4. Мейір сөз (Көзі бар замандастар хақында) / Ә. Кекілбайұлы. - Алматы: Нұрлы Әлем, 2009. - 304 б. : 16 б. жапсырма. - ISBN 9786012050813 : 1960.00 тг.
•    Қабошқызы, Ұ. Ақжайық ақынын ардақтады / Ұ. Қабошқызы // Орал өңірі . - 2012. - №123.-16 қазан. - Б. 4
•    Қайырова, Н. Ақынды ұлықтаған күн / Н. Қайырова // Жайық үні. - 2012. - №38.-20 қыркүйек. - Б. 21
•    Қайырова, Н. Қайрат ақынды құттықтады / Н. Қайырова // Жайық үні. - 2012. - №38.-20 қыркүйек. - Б. 3
•    Құттымұратұлы, Қ. Ақынға әріптестер ат мінгізді / Қ. Құттымұратұлы // Орал өңірі . - 2012. - №110-111.-18 қыркүйек. - Б. 1, 12
•    Құсайынұлы, С. Сыршыл ақын жүрегі қартаймайды / С. Құсайынұлы // Дарабоз. - 2012. - №8. - Б. 16-25
•    Құсайын, Т. Қайрат ақынға қрмет / Т. Құсайын // Егемен Қазақстан  . - 2012. - №618-619.-22қыркүйек. - Б. 12
•    Мухамбетқалиева, Р. Қ. Қ.Жұмағалиев өлеңдеріндегі ұлттық түсінік [Текст] / Р. Қ. Мухамбетқалиева, Н. Атаханова // БҚМУ хабаршысы=Вестник ЗКГУ. - 2014. - №2. - Б. 178-182.
•    Мергалиев, М. Учительница первая моя [Текст] : [поэт К.Жумагалиев встретился со своей первой учительницей] / Мергалиев М. // Приуралье. - 2012. - 13 дек. - С. 14.
•    Махутұлы, Б. Нарынның төл перзенті туған өлкесінің "Құрметті азаматы" атанды / Б. Махутұлы // Орал өңірі . - 2012. - №133.-10 қараша. - Б. 7
•    Мамыров, А. Балалар әдебиетінің бағбаны еді / А. Мамыров // Ана тілі. - 2015. - №21. - Б. 9
•    Нәріков, А. Нарыннан шыққан дарын / А. Нәріков // Орал өңірі. - 2014. - №8.-23 қаңтар. - Б. 8
•    Мамыров, А. Өлең- жыры өміршең / А. Мамыров // Орал өңірі. - 2014. - №150-151.- 27 желтоқсан. - Б. 7
•    Набиоллаұлы, Н.  Университеттегі поэзия патшалығы / Набиоллаұлы // Орал өңірі. - 2013. - №15.-9 ақпан. - Б. 12
•    Нәріков, А. Сағыныш саздары / А. Нәріқов // Орал өңірі . - 2013. - №4.-15 қаңтар. - Б. 6
•    Оспан, С. Жайыққа көңіл айтамын! / С. Оспан // Жайық үні. - 2013. - №51.-20 желтоқсан. - Б. 5
•    Рахметова, А.  Незабываемая встреча [Текст]: [презентации книги К. Жумагалиева "Жарық дүние"] / Рахметова А. // Приуралье. - 2013. - 9 февр. - С. 12.
•    Сармулдина, М.  Поэт с берегов Жайыка [Текст]: [прием акима области Н.Ногаева известного поэта К.Жумагалиева] / Сармулдина М. // Приуралье. - 2012. - 18 сент. - С. 2.
•    Сыикова, Р. Поэт, влюбленный в жизнь [Текст]: [к 75 летию со дня рождения К.Жумагалиева] / Сыикова Р. // Приуралье. - 2012. - 13 сент. - С. 12
•    С днем рождения, поэт и патриот! [Текст]: [Жумагалиев Кайрат] // Приуралье. - 2011. - 20 сент. - С. 2   
•    Токтарова, Ж. Память о нем живет / Ж. Токтарова // Приуралье. - 2015. - №115. - С. 4.-17 сентября.
•    Хайруллина, Г. Автор песни о матери [Текст]: [в ОУНБ им.Ж.Молдагалиева прошел лит.вечер "Жыр жүйрігі", посв. 75-летию поэта К.Жумагалиева] / Хайруллина Г. // Приуралье. - 2012. - 20 нояб. - С. 6.
•    Шүйіншәлиева, 3. М. "Қара өлеңнің қанатты Қартығасы..." / М. Шүйіншәлиева // Жайық үні = Жизнь города. - 2012. - №42.-18 қазан. - Б. 12



20 қараша                       
Сағынғали Сейітов
туғанына 100 жыл (1917)


Сағынғали Сейітов 1917 жылы 20 қарашада Батыс Қазақстан облысы Тайпақ ауданында туған. Өзі айтқандай – Ұлы Қазан төңкерісінің құрдасы. Ақынның алғашқы өлеңі 1936 жылы Орал облыстық комсомол газетінде жарияланып, ол Қазан төңкерілісінің 19 жылдығына арналыпты. Міне содан бері ақынның елуден астам өлең әдеби-зерттеу, әдеби-сын кітаптары жарыққа шықты. Жерлесіміздің қаламы өзі бастан аяқ қатысқан Ұлы Отан соғысында қатая түсті. Соғыстан соң С. Сейітов Қазақ СССР, Ғылым акдемиясының тіл және әдебиет Институтында Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінде,  Қазақстан көркем әдеби баспасында әр түлі қызмет атқарды
Ақын өз өлеңдерінде достығына ең алдымен орын береді. Оның көптеген өлеңдерінде кеңес елдерінің, сондай-ақ социалистік елдердің халықтары тілдеріне аударылған.
С. Сейітов прозалық, публицистикалық жинақтарда шығарған. Балаларға арналған жыр топтамаларының авторы. Аударма саласындада  өнімді еңбек етті. Ақын, жазушы, сыншы, әдебиет зерттеушісі Сағынғали Сейітов Отан соғысы және «Қызыл жұлдыз» ордендерімен, медальдарымен наградталған.

Әдебиеттер:
Оның шығармалары:
•    Сейітов, С.  Қырық жылда [Текст] : әдеби очерк / С. Сейітов. - Алматы : Қазмемкөрәдебас, 1957. - 302 б. - 8с.50 т.
•    Сейітов, С. Әдебиеттер достығы [Текст] : мақалалар мен зерттеулер / С. Сейітов. - Алматы : Жазушы, 1965. - 272 б. - Б. ц.
•    Сейітов, С.   Сенем саған [Текст] : өлеңдер / С. Сейітов. - Алматы : Жазушы, 1971. - 75 б. - 0.34 т.
•    Сейітов, С.  Тоғысқан толқындар [Текст] : зерттеулер. Мақалалар / Сейітов, Сағынғали. - Алматы : Жазушы, 1975. - 204 б. - 61 т.
•    Сейітов, С. Жолдас уақыт [Текст] : таңдамалы / С.Сейітов. - Алматы:  Жазушы, 1977. - 408 б. - 100 тг.
•    Сейітов, С.  Жолдас уақыт:Таңдамалы.-Алматы.-Жазушы, 1977.-103 б.
•    Сейітов, С.Төлтума [Текст] : өлеңдер / Сейітов, Сағынғали. - Алматы: Жазушы, 1980. - 143 б. - 0-45 т.
•     Сейітов, С. Өлең өлкесінде [Текст] : мақалалар мен зерттеулер / Сейітов, Сағынғали. - Алматы : Жазушы, 1984. - 248 б. - 1с.40 т.
•    Сейітов, С.  Пушкин лирикасын қазақ тіліне аудару дәстурі [Текст] / С. Сейітов. - Алматы: Ғылым, 1985. - 169 б. - 1р.40 т.
•    Сейітов, С.Қазақ тілі: Өлең //Орал өңірі.-1991.-8 мамыр.
•    Сейтов, С. Любовь большая умереть не может: Стихи //Пульс.-1993.-№19.-с.2.
•    Сейітов, С. Серпер [Текст] : жаңа өлендер / С. Сейітов. - Алматы : Шабыт, 1994. - 256 б. - 92с.40 т., 66с.00 т.
•    Сейітов, С. Сеңгір [Текст] : таңдамалы / С. Сейітов. - Алматы : Білім, 1997. - 208 б. - 740с.04 т.
•    Сейітов, С. Мен сіздерді іздеймін қаруластар //Қазақстан сарбазы.-1997.-19 қыркүйек.
•    Сейітов, С.    Самғау [Текст] : таңдамалы / С. Сейітов. - Алматы : Ғылым, 2001. - 488 б. - ISBN 5-628-02622-0 : 500. тг.
•    Сейітов, С. Майдангер көзімен [Текст] / Сейітов, Сағынғали. - Алматы : Санат, 2005. - 208 б. - (Ұлы Отан соғысы Жеңісіне 60 жыл). - ISBN 9965-664-22-6 : 378 тг.
•    Сейітов, С. Алуан ағыстардың арасынан [Текст] : өлеңдер / С. Сейітов // Алтын Орда. - 2006. - 16 маусым. - Б. 10.
•    Сейітов, С.   Шығармалары [Текст] : т. 1 / Сейітов, Сағынғали. - Алматы : Ана тілі, 2007. - 304 б. - ISBN 9965-670-53-6 : 450 тг.
•    Қаламда қара нардай қажымаған... [Текст] : Сағынғали, Сейітов. - Орал : Постмэн, 2007. - 19 б. - 1098 тг.
•    Сейітов, С.  Ақын және уақыт [Текст] : Тайыр Жароков - 100 / С. Сейітов // Әдебиет айдыны. - 2008. - 28 тамыз. - Б. 5.
•    Сейітов, С.  Қазақ-түрікмен әдебиетінің байланысы [Текст] / С. Сейітов. - Алматы : Жедел басып шығару баспаханасы, 2010. - 188 б. - ISBN 9965-702-90-Х : 1800 тг.
•    Сейітов, С. Туған тілім - ырысым [Текст] : өлең / С. Сейітов // Мөлдір бұлақ. - 2012 . - №9. - Б. 4.

Ол туралы:
o    Ақ Жайықты жырлаған жайсаң жүрек //Орал өңірі.-1992.-28 қараша
•    Аханова, А. Өлеңмен өрілген өмір [Текст] : ақын, әдебиет зерттеушісі, ғалым Сағынғали Сейітовтың туғанына 95 жыл / А.Аханова // Жастар жанары. - 2013. - 6 ақпан. - Б. 3.
•    Жүнісова, Т С. Сейітов өлеңдерінің көркемдік сипаты [Текст] : жерлестер шығармашылығын оқыту / Жүнісова Т // Жайық ұстазы. - 2008. - С. 27
•    Көрнекті ақынға- 90 жыл [Текст]: сағынғали Сейітов туралы // Орал өңірі. - 2007. - С. 15
•    Майдангер қаламгерлер [Текст]: ұлы Жеңістің 65 жылдығына : анықтамалық. - Алматы : М. Әуезов атындағы ОҚМУ, 2010. - 136 б. - ISBN 978-601-230-010-9 : 1170 тг.
•    Махамбет, М.  Қазір қазақ поэзиясында талантты буын өсіп келеді //Қазақстан сарбазы.-2002.-19 қараша
•    Наурзин, Ғ. Ақын әрі ғалым [Текст] : ақын Сағынғали Сейітов туралы / Ғ. Наурзин // Орал өңірі. - 2012. - 13 желтоқсан. - Б. 6.
•    Ойшибаева, Ж. Я еще нужен своей стране (С.Сейтову 80 лет) // Казахстанская правда.-1997.-19 ноября
•    Орда, Г. Сен мені іздейсің бе, оқырманым? [Текст] : ақын Сағынғали Сейітов туралы / Г. Орда // Айқын. - 2012. - 10 қараша. - Б. 5.
•    Рябинина, А.  Я вернусь к вам своей строкой [Текст]: [Поэт Сагынгали Сеитов] / Рябинина А. // Приуралье. - 2007. - 20 нояб. - С. 4
Сағындырған саңлақ [Текст]. - Орал: Полиграфсервис, 2003. - 176 б. - ISBN 9965-00-667-9 : 1000 тг.
•    Сейтов, С. (О нем) //Алаштың ардагер азаматтары.- Почтенные люди казахской земли. К.З. ч.2.  Батыс Қазақстан облысы бойынша /Құраст.Г.Хаймулдин.-Орал:Полиграф-сервис, 2000.-с.162-163
•    Төлебаев, Д. Көзі ашық,көкірегі ояу [Текст] : Алаш қайраткері,атақты дәрігер Асылбек Жұманұлы Сейітов туралы / Д. Төлебаев // Ана тілі. - 2013. - 11-17 сәуір. - Б. 1-9.
•    Шбинтаев, Ж. Себе перед  судьбою ни в чем я не позволю отступить (С.Сейтову 80 лет) //Экспресс.-1997.-25 ноября.